İnhalasyon anestezisinde sevofluran oranının neuro-fuzzy sistem ile kontrolü

ÖZET Anahtar kelimeler: Anestezi derinliği, Neuro-fuzzy kontrol, EEG güç spektrumu Cerrahi uygulamalarda genel anestezi sırasında anestezi derinliğinin belirlenmesi ve kontrolü önemli olmaktadır. Anestezi derinliği bir andan diğer ana değiştiği için mevcut tıbbi teknikler anestezi derinliğini tam bir kararlılıkla güvenli bir seviyede tutamamaktadır. EEG, anestezi derinliğini saptamada önemli bir yöntem olarak pek çok çalışmada önerilmiştir. Son yıllarda EEG'nin bu amaçla kullanımına olan ilgi artmıştır. Yapılan çalışmalarda anestezi dozu ile çeşitli EEG parametreleri arasında (EEG güç spektrumu, bispektral indeks (BIS) gibi) ilişki olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada 25 hastadan alınan nabız bilgisi ve EEG verilerinin güç spektrumu bilgisi geliştirilen Neuro-Fuzzy sisteme uygulanmıştır. Tasarlanan sistem yapay sinir ağı ve bulanık sistem olmak üzere iki bölümden oluşturulmuştur. Giriş katmanında 53, ara katmanda 27 ve çıkış katmanında 1 çıkış düğümü bulunan geri yayılmalı bir yapay sinir ağı (YSA) tasarlanmış ve kullanılmıştır. Yapay sinir ağı girişlerine 10 saniyelik EEG dilimlerinin spektral güç yoğunluğu (PSD) değerlerinin 1-50 Hz frekans aralığına karşılık gelen değerleri, o anki EEG diliminin aynı aralıktaki PSD değerlerinin toplamının anestezi öncesi alınan EEG diliminin PSD değerleri toplamına oranı, aynı şekilde EEG verilerinin PSD değerlerinin toplamının önceki EEG verilerinin PSD değerlerinin toplamına oranı ve önceki anestezik ilaç oranı bilgileri girilerek ağ eğitilmiştir. Eğitim sonucunda toplam hata 10"17 mertebelerinde elde edilmiştir. Bulanık sistem blokunda ise, o anki nabız değerinin bir önceki nabız değerine oranı bilgisi, o anki nabız değerinin operasyon öncesi nabız değerine oram ve yapay sinir ağı çıkışının bir önceki anestezik seviyeye oranı giriş değişkenlerine karşılık bulanık sistem çıkışında, % ilaç oranı kestirimi yapılmıştır. Tasarlanan Neuro-Fuzzy sistem 4 hastadan elde edilen 10 veri seti ile test edilmiştir. Anestezi seviyesine göre anestezik gaz kestiriminde, tasarlanan sistem ile başarılı sonuçlar elde edilmiştir. xıv