İnmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerine precede-proceed modeline temellendirilerek verilen eğitim programının bakım verme tepkisi, algılanan sosyal destek düzeyi ve hasta sonuçlarına etkisi

İnmeli evde bakım hastalarının bakım vericileri fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik sorunlarla başa çıkmak zorunda kalmaktadır. Bu çalışma, inmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerine Precede-Proceed Modeline temellendirilerek verilen eğitim programının bakım verme tepkisi, algılanan sosyal destek düzeyi ve hasta sonuçlarına etkisini değerlendirmek amacıyla, Temmuz-Aralık 2023 tarihleri arasında yarı deneysel düzende, kendi kontrol grubunu oluşturan tek grup örneklemli çalışmadır. Çalışmanın evrenini bir kamu hastanesinin evde sağlık hizmetleri biriminden yararlanan N=292 inmeli evde bakım hastası ve bakım vericileri, örneklemini ise (n=70) inmeli hasta ve (n=70) bakım vericisi oluşturmuştur. İnmeli evde bakım hastalarının müdahale sonrası zamana bağlı değişimleri (8. ve 16.haftalarda) "Hasta kişisel bilgi formu (bakıma yönelik ifadeler)", "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği" ve "Hastaneye başvuru izlem formu" kullanılarak değerlendirilmiştir. Bakım vericilerin müdahale sonrası zamana bağlı değişimleri (8. ve 16.haftalarda) "Bakım Verici Tepki Değerlendirme Ölçeği " ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Bakım verici tepki düzeyi (F=112.303, p<0.001) ve algılanan sosyal destek (F=608.436, p<0.001) düzeyinde zamana bağlı olarak (8. ve 16.haftalarda) önemli ölçüde iyileşme olduğu görülmüştür. Müdahale sonrası hasta sonuçlarına bakıldığında; aspirasyon/pnömoni varlığı, inkontinans, konstipasyon/diyare, düşme durumu durumlarında önemli ölçüde iyileşmeler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hastaların basınç yaralanma riskinde zamana bağlı olarak önemli ölçüde iyileşme olduğu bulunmuştur (F=26.938, p<0.001). Ayrıca hastaların hastaneye başvuru oranlarında müdahale sonrası (8. hafta ve 16. hafta) müdahale öncesine göre önemli ölçüde azaldığı tespit edildi (t=14.000, p<0.001). Precede-Proceed model temelli eğitim programının inmeli hastaların bakım vericilerinin bakım verme tepki ve sosyal destek algılarında iyileşme sağladığı, hasta sonuçları üzerinde ise olumlu gelişmeler sağladığı belirlenmiştir. Bu sonuç Precede-Proceed modelin inmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerinde kullanılmaya teşvik edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.