İnmeli hastalarda yaşın etkisi: Genç ve ileri yaş iskemik inme hastalarında risk faktörleri, etiyoloji, prognoz ve görüntüleme özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Giriş ve Amaç: Serebral kan akımının ani olarak azalmasına bağlı olarak beyindeki nöronların hasar görmesi sonucu vücutta fonksiyonel kayıpların ortaya çıkmasıyla karakterize olan iskemik inme, klasik olarak ileri yaş hastalığı olarak kabul edilse de son zamanlarda genç erişkinlerde insidansı giderek artmaktadır. Genç yaşta geçirilen bir inme, hastanın önündeki uzun ve verimli yılları kaybetmesine neden olarak hem kendisi hem de ailesi için ağır sonuçlar doğurabilmekte ve önemli bir sosyoekonomik yük oluşturabilmektedir. İleri yaş hastalardaki geleneksel risk faktörlerinin aksine genç hastalarda etiyolojide daha heterojen ve nadir nedenler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada amacımız, genç ve ileri yaş iskemik inme hastalarında risk faktörleri, etiyolojileri, prognozları ve görüntüleme özelliklerini incelemek ve her iki yaş grubunu karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Bu çalışmaya 352 genç ve 204 ileri yaş iskemik inme hastası dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, özgeçmiş ve soygeçmişleri, ilaç ve madde kullanımları, TOAST ve BAMFORD sınıflandırmalarına göre etiyolojileri ve klinik sendromları, geliş ve 6. aydaki NIHSS ve mRS skorları, 1 yıllık mortalite ve 5 yıllık tekrar inme oranları, görüntüleme özellikleri not edilmiştir. Veriler SPSS 28.0 ile analiz edilmiş, grup karşılaştırmaları ve korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Genç hastaların yaş ortalaması 47,1; ileri yaş hastaların yaş ortalaması 66,4 olarak hesaplanmıştır. Hastaların %36,8'i kadın; %63,2'si erkeklerden oluşmuştur. Genç hastalarda en sık risk faktörü hiperlipidemi (%77) iken, ileri yaş hastalarda hipertansiyon (%91,2) olarak bulunmuştur. Risk faktörleri kıyaslandığında gençlerde migren öyküsü ve sigara kullanım oranı daha yüksek iken, ileri yaş hastalarda vasküler risk faktörleri ve kardiyak aritmi oranları daha yüksek bulunmuştur. Etiyolojik olarak gençlerde en sık kriptojenik inme (%27,3) saptanırken, ileri yaş grubunda kardiyoembolizm (%35,3) saptanmıştır. BAMFORD sınıflamasına göre hem gençlerde hem de ileri yaş grubunda en sık görülen klinik sendrom PACS olarak bulunmuştur. Genç hastalarda beş yıllık takipte tekrar inme geçirme (%16,5) ve bir yıllık mortalite (%6) oranları, ileri yaş grubuna (%31,9 ve %22,5) göre anlamlı derecede düşük olarak saptanmıştır. Hem genç hem ileri yaş hastalarda 6 aylık takip sonunda nörolojik olarak anlamlı iyileşme görülse de, iyileşme oranları açısından her iki grup arasında istatistiksel anlamlı bir fark bulunmamıştır. Damar görüntülemeleri gençlerde en sık normal olarak izlenirken, ileri yaşlılarda en sık ekstrakraniyal ateroskleroz izlenmiştir. Sonuç: Bu bulgular, iskemik inme etiyolojisinde ileri yaşta klasik vasküler risk faktörleri ve kardiyak aritmilerin; gençlerde ise daha nadir sebeplerin görüldüğünü ortaya koymuştur. TOAST ve BAMFORD sınıflamalarına göre her iki yaş grubunda da takiplerde belirgin iyileşme görülse de her iki grup arasında prognozda anlamlı fark saptanmamıştır. Elde edilen bulgular, genç hastalarda ayrıntılı etiyolojik incelemenin ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır. Tüm yaş gruplarında ise sekonder koruma stratejilerinin uygulanmasının morbidite ve mortaliteyi azaltmada kritik önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, gelecekte daha geniş hasta grupları ve çok merkezin katıldığı araştırmalar, genç inme hastalarında kişiselleştirilmiş yaklaşımların gelişmesine katkı sağlayacaktır.