İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarında estetik emeğin rolü: Konuya ilişkin nitel bir araştırma

Çalışmanın amacı, insan kaynakları yönetimi uygulamalarında estetik emeğin rolünün incelenmesi ve estetik emek deneyimlerine ilişkin betimsel bir çerçeve sunulmasıdır. Fenomenoloji deseninin benimsendiği çalışmada, havacılık ve perakende sektörlerindeki kabin memurları, satış danışmanları ve insan kaynakları yöneticileri ile mağaza yöneticilerine odaklanılmıştır. Bu bağlamda, 12 kadın çalışan ve 11 yönetici olmak üzere 23 kişiyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt, maksimum çeşitlilik ve kartopu örnekleme stratejileri kullanılmıştır ve mülakatlar yüz yüze, telefonla veya çevrim içi görüntülü konuşma şeklinde yapılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler, deşifre edilerek kod kitapçığı geliştirilmiştir. Açık ve eksenel kodlama yapılarak kategoriler ve temalar belirlenmiştir. Araştırmada, içerik analizi yöntemi kullanılmıştır ve verilerin görselleştirilmesinde Maxqda 2020 Analytics Pro programından faydalanılmıştır. Araştırmanın bulguları "işe alım", "çalışan eğitimi", "görünüm kuralları ve disiplin uygulamaları", "hizmet sunumu ve çalışan-müşteri etkileşimi", "performans değerlendirme", "çalışan ödüllendirme", "güzellik göstergelerinin çalışma hayatına yansımaları", "mesleğin en belirgin özelliği", "estetik emeğin sonuçları" ve "işten çıkarma" temaları ile sunulmuştur. Katılımcıların deneyimleri betimlenerek estetik emeğin anlamı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda; adayların işe alım mülakatlarında görünüm, konuşma tarzı, tavırlarıyla ilgili belirlenen estetik kriterlere göre değerlendirildiği görülmüştür. Estetik emeği geliştirme amacıyla çalışanlara saç, makyaj, bakım, üniforma ve müşterilerle ilgili eğitimler verilmektedir. Disiplin uygulamaları, gözetim ve uyarıların yoğun şekilde deneyimlendiği ortaya çıkmıştır. Çalışanlar, müşterilerle etkileşimde konuşma tarzlarına, davranışlarına, kokularına ve görünümlerine özen göstermek durumundadırlar. Müşterilerin, çalışanların disipline edilmesinde önemli unsurlar olduğu, estetik emeğin çalışanları psikolojik olarak iyi hissettirdiği ve örgütsel açıdan müşteri memnuniyetini ve devamlılığını sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır.