İnsan kökenli biyolojik maddeler üzerindeki hakkın hukuki niteliği ve bu maddelerin hukuki işlemlere konu edilmesi

Gelişen teknoloji ile birlikte, insan kökenli biyolojik madde adı altında ele alınan insan organ, doku ve hücrelerinin hukukî niteliğinin tespitinin yapılması önemli bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Hastane işletmeleri, sağlık ve araştırma kuruluşları, bilim adamı ya da hekim gibi, vücudundan biyolojik madde elde edilen kişi dışındaki üçüncü şahısların, bu maddeleri hangi hakka dayanarak ellerinde bulundurdukları, bu hakkı nasıl kazandıkları ve kaybettikleri ve bu hakkı kazanma ve kaybetme biçimleri konularının aydınlatılması gerekmektedir. Diğer yandan, organ, doku ve hücre gibi biyolojik maddeler, insanların değişik ihtiyaçları nedeniyle çok farklı yapıda sözleşmelere konu edilmektedir. Günümüzde, vücuttan tedavi amacıyla biyolojik madde alınmasının yanı sıra, estetik, teşhis, başka insanların vücuduna nakil, bilimsel araştırma ve saklama gibi amaçlarla da insan bedeninden biyolojik madde alınmaktadır. Vericilerden temin edilen bu maddeler, kan ve doku bankaları gibi aracı sağlık kuruluşları tarafından hastane işletmeleri ve benzeri sağlık kuruluşlarına devredilmekte ve yine, tedavi veya çocuk sahibi olunması gibi amaçlar doğrultusunda, kişilerin vücuduna insan kökenli biyolojik maddeler nakledilip, aşılanmaktadır. Biyolojik maddelerin nakli, dondurulması, saklanması, üretimi ve kopyalanması, tıbbî nitelikte bir takım sorunların ortaya çıkmasına neden olduğu kadar, birçok hukukî sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu sorunların çözümü için, bu sözleşmelerin hukukî niteliklerinin tespit edilmesi gerekir. Keza, insan kökenli biyolojik maddeleri konu alan sözleşmelerin geçerliliği de önemli bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun yanında, vücuttan biyolojik madde alımı ve vücuda biyolojik madde nakli doğrultusunda gerçekleştirilen tıbbî müdahalelerde verilen rızanın, hangi koşullar altında geçerli sayılabileceği de, müdahalenin hukuka uygunluğunun tespiti bakımından önem arz etmektedir. Söz konusu çalışma, son yıllarda gündemi oldukça meşgul eden biyolojik ve tıbbî gelişmeler ile bu gelişmeler neticesinde hızı gün geçtikçe artan, organ, doku, hücre, üreme hücreleri ve kök hücre gibi maddelerle ilgili olarak yapılmakta olan araştırma ve teknik uygulamaların yarattığı hukukî sorunların giderilmesine yönelik olarak gerçekleştirilmiştir.