Kurumsal kapasite ve motivasyon: BRICS ve MIKTA kulüplerinin karşılaştırmalı bir çalışması

Bu tez, iki informal hükümetlerarası organizasyonun karşılaşmalı çalışmasıdır. Yükselen güçler grubunu temsil ettiği için BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika), orta güçler grubunu temsil ettiği için MIKTA (Meksika, Endonezya, Kore, Türkiye, Avustralya) örneklem olarak seçilmiştir. Bu çalışma BRICS ve MIKTA kulüplerinin entegre olma nedenlerini, grup olarak ele aldıkları öncelikli başlıkları, gruplara üye ülkelerin ikili ilişkilerini ele almıştır. Çalışma süresince bulgular tanımlayıcı ve analitik araştırma yöntemleriyle elde edilmiştir. Yükselen güçleri temsil eden BRICS kulübü ilk olarak ekonomik hedeflerle bir araya gelmiştir. Bu hedeflerin sonucunda BRICS grubunun gelişmekte olan ülkeleri desteklediği bir bankası ve fonu vardır. Ancak 21.yüzyılda değişen küresel zorluklar BRICS grubunu politik ve sosyal alanlarda da işbirliği yapmaya yöneltmiştir. BRICS liderler zirvelerinin ele aldığı konular arasında G20, BM gibi uluslararası organizasyonlarda işbirliğini artırmak, ekonomik işbirliğini güçlendirmek, küresel ekonomik organizasyonların daha adil ve şeffaf olmasını sağlamak, güvenlikle ilgili başlıklar, sürdürülebilir gelişme, Covid-19 krizi ile mücadele gibi çeşitli başlıklar olduğu görülmüştür. BRICS sadece ekonomik bir işbirliği grubu değil aynı zamanda Batı'ya karşı güçlenen bir Küresel Güney'e destek olmayı da hedeflemektedir. MIKTA grubunun ise tek ve özele indirgenecek bir hedefi yoktur. Orta güçlü devletler grubu olarak uluslararası işbirliği, istişare ve diyalog grubu olmayı hedefledikleri görülmektedir. MIKTA grubunun öncelikli olarak ele aldığı yedi başlığı vardır. BRICS ve MIKTA grupları akademik, ticari ve diplomatik işbirliklerini artırmak için alt gruplar da kurmuşlardır. BRICS grubu üyeleri arasında bazı çıkar çatışmaları bulunmaktadır. Çin ve Hindistan arasındaki bölgesel gerilimler, Rusya'nın uluslararası yaptırımlara maruz kalması ve Hindistan'ın Amerika'ya yakın dış politika sürdürmesi grubun kırılganlığını artırdığı tespit edilmiştir. Öte yandan grupta ekonomik ve politik olarak Çin baskın durumdadır, bu baskın durum gruptaki dengeleri negatif etkilemektedir. MIKTA grubunda daha dengeli ilişkiler varken, Covid-19 krizi sonrası grup üyelerinin ekonomik gerilemesi grubun iç dinamiklerine odaklanmalarını negatif etkileyebileceği görülmüştür. BRICS ve MIKTA gruplarının küresel düzeni değiştirmek gibi bir hedeflerinin olmadığı, kendi aralarındaki işbirliğini artırarak küresel yönetişimde var olmayı amaçlamaktadır. Anahtar kelimeler: İnformal hükümetlerarası organizasyonlar, BRICS, MIKTA, küresel yönetim