Farklı İngilizce aksanlarının Türkçe bağlamında anlaşılabilirliği, aksanlılığı ve kavranabilirliliği

Ana dili gibi aksanlar veya yabancı aksan kavramları, Türkçe bağlamında oldukça popülerdir. Bu konuşmacıların çoğu yabancı aksana sahip olma eğilimindedir, hatta yabancı aksana sahiptir ve ana dillerini ses ve tonlama aktarımı yoluyla gösterir. Ayrıca, Türkiye'de yapılan önceki çalışmalar, Türk yabancı aksanının genellikle ana dil aksanlarına kıyasla daha olumsuz algılandığını göstermektedir. Ancak, bu olumsuz algıların Türk yabancı aksanının anlaşılırlığı, kavranabilirliği veya aksanlılığı ile ilişkili olup olmadığına dair net kanıt bulunmamaktadır. Bu çalışma, Türk yabancı aksanının anlaşılırlığını ve kavranabilirliğini inceleyerek, aksanlılık ile olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Ankara'daki bir vakıf üniversitesinde benzer demorafik bilgilere sahip 30 Türk öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, verilerin tutarlı ve iyi tanımlanmış bir analizini sağlamak için karma yöntem deseni kullanılmıştır. Sayısal veriler için iki görev ve katılımcıların görüşlerini daha iyi anlamak ve aksanlılığı anlamak amacıyla yarı yapılandırılmış bir mülakat uygulanmıştır. Veriler, katılımcıların üç farklı aksandan üç kayıt dinleyerek görevleri tamamlaması ve ardından bir mülakat yapılması yoluyla toplanmıştır. Anlaşılırlık görevi ile kavranabilirlik ölçeği arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyonu kullanılırken, yarı yapılandırılmış mülakat için tematik analiz yapılmıştır. Nicel çalışmalara göre, anlaşılırlık ile kavranabilirlik arasındaki korelasyonun, ana dili İngilizce olan aksanlara kıyasla Türk yabancı aksanında daha yüksek olduğu bulunmuştur. Sırasıyla, Türk yabancı aksanı Amerikan aksanından daha yüksek; İngiliz aksanı ise hem anlaşılırlık hem de kavranabilirlik açısından en düşük seviyede yer almıştır. Ancak, sadece anlaşılırlık açısından bakıldığında, Amerikan aksanı ile Türk yabancı aksanı benzer seviyelerde bulunmuştur, Türk aksanı ise biraz daha yüksek bir düzey sergilemiştir. Ayrıca, katılımcıların büyük çoğunluğunun Türk yabancı aksanını tercih ettiği ve anlamakta zorlanmadığı tespit edilmiştir. Türk yabancı aksanına aşinalık, katılımcılar üzerinde önemli ölçüde olumlu bir etki yaratmıştır. Sadece birkaç katılımcı, Türk yabancı aksanından rahatsız olduğunu belirtmiş olup, bu durumun nedeni anlaşılırlıktan ziyade sosyal çekicilik ve yeterlilik algısıyla ilgili bulunmuştur. Bu bulgular, telaffuz öğretiminde anlaşılırlık ve kavranabilirliğin önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, telaffuz, tonlama ve vurgu konularının tüm öğrencilere daha açık bir şekilde öğretilmesi ve Türk yabancı aksanına sahip öğretmenlerin eğitim ortamında daha fazla tercih edilmesi önerilebilir. Son olarak, Türk bağlamında ana dil benzeri bir aksanın kritik bir faktör olmayabileceği ve tüm paydaşların dünyanın farklı bölgelerinden gelen aksanlarla karşılaşmasının gerektiği söylenebilir.