Somali-Etiyopya Şabelle Havzası'nda kafesli yağış veri ürünlerinin karşılaştırmalı değerlendirmesi ve gelişmiş kuraklık analizi

Bu çalışmada, Doğu Etiyopya'daki Shabelle Nehri Havzası için 1998–2016 dönemine ait yağış gözlemleri derlenmiş ve çeşitli uydu ile yeniden analiz tabanlı kurgusal yağış ürünleriyle karşılaştırılmıştır. Her bir veri setinin performansı; günlük, aylık, mevsimsel ve yıllık ölçeklerde korelasyon, hata endeksleri ve verimlilik katsayıları gibi ölçütler ile yağış olaylarını tespit etme becerisine göre yer istasyonlarına karşı değerlendirilmiştir. Bulgular, uydu ve yağış ölçer verilerini harmanlayan CHIRPS ürünü ile ERA5 yeniden analiz veri setinin istasyon gözlemleriyle en yüksek uyumu sağladığını göstermektedir; bu iki veri seti, mekânsal yağış desenlerini ve çift modlu mevsimsel döngüleri doğru şekilde yansıtabilirken, yalnızca yağış istasyonlarından türetilen NOAA CPC Unified ürünü yağışı sistematik olarak eksik tahmin etmektedir. En iyi performans gösteren veri setleri kullanılarak Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) ve Standartlaştırılmış Yağış-Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI) hesaplanmış ve kapsamlı bir kuraklık analizi yürütülmüştür. CHIRPS ve ERA5 kaynaklı bu indisler, yer istasyonlarının kuraklık geçmişlerini yakından yansıtmakta ve 1999–2016 yılları arasında meydana gelen başlıca kuraklık olaylarının zamanlamasını ile şiddetini başarıyla yakalamaktadır. Ayrıca, istasyon ölçeğinde kuraklık tahmini için çeşitli makine öğrenmesi modelleri uygulanmıştır; özellikle Naive Bayes yöntemi, kısa vadeli SPI değişimlerini öngörmede daha karmaşık yöntemlere (rastgele orman, en yakın komşu, doğrusal regresyon) kıyasla üstün performans sergilemiştir. Bu çalışma, Shabelle Havzası'ndaki yağış verilerinin belirsizliklerine dair kapsamlı bir değerlendirme sunmakta ve veri kıtlığı yaşanan bölgelerde kuraklık izlemesi ile su kaynakları yönetimi için en uygun yağış veri setlerinin seçimine yönelik önemli bilgiler sağlamaktadır.