İntihar girişiminde bulunan yakına sahip kişilerde travma sonrası gelişim ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi

İntihar, son dönemde önemli bir halk sağlığı problemi haline gelmiştir ve doğası gereği, yalnızca intihar girişiminde bulunan kişiyi değil, kişinin çevresindeki yakınlarını da etkilemektedir. Literatürde, intihar girişiminde bulunan yakına sahip kişilerin olay sonrasında olumsuz psikolojik sorunlarla mücadele ettiğine dair araştırmalar mevcuttur. Bunun aksine son dönemde, bu tür travmatik deneyimlerin kişiler üzerinde sadece olumsuz etkiler yaratmadığını, aynı zamanda kişilerin travma sonrası gelişim denen olumlu bir değişim deneyimi de yaşayabildiklerini gösteren çalışmaların sayısı artmıştır. Bu çalışmada hem katılımcının hem de intihar girişiminde bulunan yakınının sosyo-demografik bilgilerinin, intihar olayıyla ilişkili özelliklerin, katılımcının olaydan etkilenme düzeyinin ve algıladığı sosyal desteğin travma sonrası gelişim sürecindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya yakını intihar girişiminde bulunan 83 kişi katılmış, bunlardan 41 kişinin yakını hayatını kaybederken 42 kişinin yakını hayatını kaybetmemiştir. Katılımcılara, kendilerinin ve yakınlarının demografik özelliklerine ve yakınlarının intihar girişimine ilişkin sorulardan oluşan demografik bilgi formu ile Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği olmak üzere 3 adet öz-bildirim ölçeği uygulanmıştır. Bulgular incelendiğinde, intihar girişiminde bulunan yakının olay yaşandığı zamanki yaşı ile travma sonrası gelişim arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunduğu görülmüştür (r=-.264, p<0.05). Ek olarak, psikolojik destek alma geçmişi ile travma sonrası gelişim arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (t(81)=-2.410, p<0.05). Ayrıca, yakının intihar girişiminin kişileri etkileme düzeyi ile travma sonrası gelişim arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=.227, p<0.05). Bunların yanında, kişilerin algıladıkları sosyal destek ile travma sonrası gelişim arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (r=.291, p<0.05). Sonuç olarak, yakının olay yaşandığı zamanki yaşı, kişinin psikolojik destek alma geçmişi, olayın kişiyi etkileme düzeyi ve kişinin sosyal destek algılama düzeyinin travma sonrası gelişimi etkilediği görülmüştür. Bulgular literatür bağlamında tartışılmış, araştırmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.