Ofis çalışanlarında hareketsiz davranışın depresyon, anksiyete ve stres üzerindeki etkisinin incelenmesi

Giriş: Son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle birlikte ekran maruziyeti artmış ve çeşitli psikolojik etkilere sebep olmuştur. Ofis katılımcıları da ruhsal bozukluklar açısından risk altına girmiştir. Ülkemizde ofis katılımcılarının hareketsiz davranışın depresyon, anksiyete ve stres üzerindeki etkisine bakan bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, ofis katılımcılarında hareketsiz davranışın depresyon, anksiyete ve stres açısından incelenmesidir. Yöntem: Araştırmanın örneklemini, bir ayakkabı firmasının genel müdürlüğünde görev yapan ofis katılımcıları oluşturmaktadır. Çalışmada örneklem yöntemi kullanılmamış, evren içerisinden araştırmaya katılma kriterlerini karşılayan ve katılmaya gönüllü olan toplam 210 birey araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama süreci, 2025 yılının Ocak ayında başlamış ve Nisan ayında tamamlanmıştır. Veriler, Google Forms aracılığıyla çevrim içi olarak toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve Sedanter Davranış Anketi (SDA) kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunu 210 katılımcı oluşturmuş; katılımcıların %60,0'ı erkek, %56,7'si bekâr, %55,7'si 3. derece obezite düzeyinde ve %53,8'i sağlık durumunu "orta" olarak değerlendirmiştir. Katılımcıların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerine ilişkin genel ortalama puanı X̅=15,08 (ss=10,28) olup, bu düzeyin düşük olduğu belirlenmiştir. Alt boyutlara göre depresyon X̅=4,88 (ss=3,72), anksiyete X̅=4,48 (ss=3,78) ve stres X̅=5,71 (ss=3,69) olarak saptanmıştır. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizde erkek katılımcıların genel DASS puanı (X̅=16,33), kadın katılımcılardan (X̅=13,21) anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (t=-2,167; p=0,031). Ayrıca, sürekli ilaç kullanan bireylerin genel düzey ortalaması (X̅=20,20), kullanmayanlara göre (X̅=14,23) anlamlı derecede yüksektir (t=2,275; p=0,029). Sağlık durumunu "orta" olarak değerlendiren katılımcıların DASS toplam puanı (X̅=17,39), sağlığını "iyi" olarak değerlendirenlere (X̅=12,39) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiştir (t=-3,611; p=0,000). Sedanter davranışlara ilişkin bulgulara göre, katılımcıların hafta içi sedanter davranış süresi X̅=12,33 saat/gün (ss=7,56), hafta sonu ise X̅=11,07 saat/gün (ss=7,14) olarak tespit edilmiştir. Hafta içi ve hafta sonu sedanterlik süreleri arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki bulunmuştur (r=0,788; p<0,05). Ancak, sedanter davranış ile depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Kullanılan ölçeklerin güvenilirlik analizleri sonucunda, depresyon anksiyete stres ölçeği için Cronbach's Alpha değeri α=0,936, sedanter davranış ölçeği için hafta içi α=0,685 ve hafta sonu α=0,678 olarak belirlenmiş; bu da ölçümlerin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmada, ofis katılımcılarının sedanter davranışları ile depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri incelenmiş; genel olarak düşük düzeyde psikolojik semptomlar gözlemlenmiştir. Ancak cinsiyet, kronik hastalık, ilaç kullanımı ve öznel sağlık algısı gibi etkenlerin ruh sağlığı üzerinde anlamlı etkileri bulunmuştur. Sedanter davranışla psikolojik değişkenler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu doğrultuda, katılımcıların fiziksel hareketliliğini artıracak uygulamalar desteklenmeli, psikolojik destek hizmetlerine erişim sağlanmalı ve sağlık algısını güçlendiren kurumsal programlar geliştirilmelidir. Gelecekte farklı sektörlerde kapsamlı araştırmalar önerilmektedir.