İran kültür ve sanatında ağaç sembölünün önemi ve çağdaş İranlı sanatçıların eserlerine etkisi

Ağacın arketipi, çeşitli milletlerin kadim mitlerinde, bereket, yeniden doğuş, ölümsüzlük ve yukarı doğru büyüme gibi özelliklerle her zaman kutsallık, Tanrı ile ilişki ve ölümsüzlük gibi kavramlarla ilişkilendirilen önemli bir yere sahiptir. ​Eski Asya'da ağaçlara tapınma nehirlerden, dağlardan ve diğer doğa unsurlarından daha yaygın olduğu bilinmektedir. İran bölgesinde de tarih öncesi çağlardan Sasaniler'e kadar ağaç imgesinin, sanatın ana motiflerinden biri olduğu görülmektedir. Ayrıca selvi ağacı Zerdüşt tanrısı Ahura Mazda'yı, "Hum" ağacı yaratılışı, yedi dallı ağaç yaşamı simgelediğinden, ağacın Tanrıların evi olduğu kavramı Pers mitolojisinde ve Zerdüştlükte çok önemlidir. ​İslam sonrası İran'da çanak çömlek, resim, mozaik ve halı dokuma gibi çeşitli sanat alanlarında ağaçların varlığı çok sık görülmektedir. ​Bu araştırma mitolojik, mistik ve özellikle sanatsal arka planları inceleyerek, çağdaş İran sanatında ağacın günümüze kadar olan tarihsel sürecindeki varlığını referanslarla tespit etmektedir. Buradan hareketle 1950'lerden günümüze, Çağdaş İran sanatında bir sembol olarak ağaç imgesini kullanan sanatçıların eserlerine değinilecektir. Abbas Kiarostami, Sohrab Sepehri ve Davood Emdadian gibi önde gelen sanatçılar da dahil olmak üzere birçok sanatçı için ağaç imgesi bir ilham ve esin kaynağı olmaya devam etmektedir. Tüm bu eserlerdeki ağaç kavramı, İran kültür ve sanatında derin köklere sahipken, modern çağda, çağdaş insanın kafa karışıklığından ve yalnızlığından etkilenen doğaya dönebilmek için yeni bir bakış açısıyla değişmiştir. Çağdaş sanatçı, ağaca ve onun kutsal ve sonsuz enerjisine seslenerek kendi özüne ve gerçek benliğine dönmeye çalışmaktadır. Bu dönüşümün içinde güncel verilerin ortaya koyduğu toplumsal, kültürel ve siyasal etkilerin izleri sorgulanacaktır.