Stochastic modeling and analysis of cooperative production and service networks

Is ortamındaki ekonomik duruma ve rekabete cevap olarak, üreticiler ve servis saglayıcılar kapasitelerini etkin bir sekilde kullanmak ve daha fazla müsteriye erismek için isbirligine dayalı is modelleri kullanmaya baslamıslardır. Farklı mekanizmalar üreticilerin veya servis saglayıcıların birlikte çalısmasını ve kaynakları paylasmasını saglar. Bu mekanizmalar farklı üyeler arasında isbirligini kolaylastırır ve düsük maliyetle daha verimli hizmetler sunar. Bu tez, kooperatif üretim ve servis aglarının modellenmesi ve analizini ele alan üç bölümden olusmaktadır. Ilk bölümde, belirli kosullar altında ürün satın alan ek dıs müsterileri de çekebilmek amacıyla bir kooperatif üretim ag is modelini inceledik. Kooperatif agı, gelen bir dıs müsteriyi, ag yönlendirme politikasına dayalı olarak katılımcılardan birine yönlendirir. Biz bu sistemi bir Markov karar süreci olarak modelledik ve katılan her üretici için en iyi üretim ve satıs politikalarını ve ayrıca matematiksel programlama yaklasımını kullanarak ag için en uygun yönlendirme politikasını belirledik. Sonuçlarımız kooperatif agının üreticiler için finansal faydalar saglayabildigini ve dıs müsterilerin de istenen hizmet seviyesinde daha düsük bir fiyatla mal edinebilecegini gösterdi. Ikinci bölümde, matematiksel programlama yaklasımı, genel bir sürekli akıs üretim sisteminin simülasyon, performans degerlendirme ve optimizasyonu için uygun bir alternatif yöntem olarak önerilmistir. Bu bölümde sistemin simülasyonunun karma tam sayılı bir dogrusal program çözümü ile elde edildigini gösterdik. Sonuçlarımıza göre, bu yöntem kesikli olay simülasyonu kullanmaya kıyasla anlamlı bir hesaplama iyilestirmesi sunmaktadır. Tezin son bölümünde, teletıp platformunda uygulaması olan bir kooperatif hizmet agının isletim modelini inceledik. Ele aldıgımız teletıp platform modeli, kendi hastalarına hizmet eden ve uygun oldukları zaman platform hastalarını kabul eden birkaç doktordan olusmaktadır. Bu çalısmada, platformdaki heterojen hasta akıslarıyla karsı karsıya olan her doktor için dinamik kabul problemini bir Markov karar süreci olarak modelledik ve esik tipi optimal kontrol politikasının varlıgını kanıtladık. Doktorların optimal çalısması modellendikten sonra, tüm platformun çalısması analiz edildi. Bu analiz, doktorların kullanım seviyesine, hastaların varıs oranlarına ve istenen hizmet seviyelerine göre dogru sayıda doktor seçerek etkili bir platform tasarlamamızı sagladı. Sonuçlarımız, teletıp platformu gibi bir isbirligi servis agının, servis saglayıcıları için bosta kalan kapasitelerini kullanmanın ve hastalara istenen düzeyde hizmet etmenin etkili bir yolu oldugunu göstermektedir. Bu tezde elde edilen sonuçların isbirliginin tam yararlarına ulasmak için kooperatif aglarına katılmayı planlayan üreticiler ve servis saglayıcılar için önemli bulgular içerdigini dsünüyoruz. Bu tez aynı zamanda, literatürde ele alınmamıs farklı türden modelleri dikkate alarak kooperatif agların analiz tekniklerini genisletmektedir. Bu nedenle, arastırmacılara hem üretim hem de hizmet sistemleri için yeni isbirligine dayalı is modelleri hakkında daha fazla arastırma ve gelistirme yapabilmeleri için bir temel saglamaktayız.