Islahat döneminde Bolu tarihi (1868-1869)-(937 no'lu şer'iye sicili defterine göre)

Tarih öncesi çağlardan beri toplumların yerleşim yerlerinden birisi olanBolu, tarihin her devresinde ilgi çeken yörelerden birisi olmuştur. Tarihi Bitinyalılarile başlayan ve bu yüzden de ?Bithynia (Βιθυνία)? adıyla anılan Bolu ve yöresinintarihi, eldeki tarihi bulgulara göre Hitit-Firig dönemine kadar dayandırılmaktadır.Bolu zaman içinde Lidya, Pers, Büyük skender ve Romalıların hakimiyeti altınagirmiş, Romalılarla birlikte mparator Claudius'un adına izafeten ?Claudiopolis?olarak anılmaya başlanmıştır.Türklerin Anadolu'ya yerleşmeye başlamasıyla birlikte, Bolu ve civarı daTürk-Oğuz boylarının iskan yerlerinden olmuştur. Selçuklular ve Osmanlıların ilkzamanlarında bir ?uç? olan Bolu, Osmanlıların batıya doğru olan fetih hareketleriylebirlikte tamamen Türk toprakları içerisinde kalmıştır.Bolu, incelemiş olduğumuz dönemde (1868-1869) Kastamonu'ya bağlı birsancak olmuş ve idaresi de mutasarrıflara verilmiştir. Osmanlılar döneminde yapılanidari değişikliklerle Sancak Beyleri, Mutasarrıflar ve Voyvodalar tarafından dayönetilen Bolu, merkeze yakın olması nedeniyle yapılan yeniliklerin ilk uygulandığıyerlerden olmuştur.1856 Islahat Fermanı'ndan sonra Osmanlı Devleti içerisinde bulunanazınlıklara daha geniş haklar tanınmış, getirilen yeniliklerin de ülke bazındauygulanmasına hız verilmiştir. ncelediğimiz 937 no'lu deftere göre bu yeniliklerintamamen olmasa da, gayr-i Müslim halkı olan Bolu'da uygulanışına şahit oluyoruz.1864 Vilayet Nizamnamesi ve onu takip eden yıllarda, idari anlamda taşraya getirilenyeniliklere yine Bolu'da rastlamaktayız.Bolu'da Türk toplum hayatının örf, adet ve geleneklerinin tarih boyuncacanlı kaldığına şahit olmaktayız. Tipik bir Anadolu şehri olan Bolu'da Şehir ve köyhayatı olarak iki tip hayat tarzı göze çarpmaktadır. Köylerdeki temel geçim kaynağıorman, tarım ve hayvancılığa bağımlı iken, şehirde ise ticaret, zanaat ve el emeğinedayanmaktadır.Bolu ormanları sadece Osmanlılar döneminde değil, Romalılar dönemindebile kereste deposu olmuştur. Özellikle Osmanlılar döneminde Tersanenin keresteihtiyacını karşılayan önemli merkezlerden birisidir. Ayrıca hayvansal ürünleriyletanınmıştır. Bolu bu özellikleri ile Anadolu toprakları üzerinde kurulmuş olanimparatorluk ve devletlerde her zaman önemli bir yerleşim birimi olma özelliğinikorumuştur.Anahtar Kelimeler: Bolu, Osmanlı Tarihi, Islahat Dönemi, Şer'iyeSicilleri.