İşletmelerde bütünsel performans değerlendirme yaklaşımı önerisi

İşletmelerin stratejik hedeflerine ulaşma ve rekabet avantajı sağlama noktalarında, mevcut kaynaklarını verimli kullanmaları gerekmektedir. Genel anlamda işletmelerin sahip olduğu kaynaklar; yöntem, ekipman, makine, sermaye ve personel olarak tanımlanabilir. Diğer tüm kaynakların, kullanımı ve uygulaması işletme bünyesinde varlık sürdüren personel tarafından gerçekleştiği için, işletmenin en önemli kaynağının iş görenler olduğunu söylemek mümkündür. Kurum kültürüne adaptasyon sağlamış, nitelikli personel işletme için oldukça önemli bir kaynaktır. Bu önemli kaynağın, işletmede varlık sürdürebilmesi için iş verenlerin, bu kıymetli kaynağın farkında olmaları gerekmektedir. Literatürde, çalışanın işinden tatmin olması, kuruma güven duyması gibi amaçları gerçekleştirmek için yapılan faaliyetlere "Yetenek Yönetimi" adı verilmektedir. Yetenek yönetimi, doğru performans değerlendirme yöntem ve süreci tasarlamak ve uygulamak ile mümkün olmaktadır. İşletmelerin sahip olduğu en önemli kaynağın iş gören olması ve iş görenin yönetiminin performans değerlendirme süreçleri ile doğrudan ilişkili olması sebebiyle literatürde bu alanda çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Geçmişten günümüze uygulanan yöntemler ve yaklaşımlar göz önünde bulundurulduğunda standart tek bir performans değerlendirme yöntemine yönelik bir uzlaşı bulunmamaktadır. Yapılan çalışmalarda bir uzlaşının bulunmamasının ana sebebi, her bir işletmenin, kendi kurum kültür ve çalışan değerleri gözetilerek bir performans değerlendirme süreci ve yöntemi tasarlaması gerekliliğidir. Bu çalışmada, geçmişten günümüze uygulanmış performans değerlendirme yöntemleri incelenmiş, kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Performans değerlendirme sürecinde yapılan hatalar, geçmiş yöntemlerde bulunan eksiklikler göz önünde bulundurularak, işletmelerin kendi süreçlerine uygulayabileceği, esnek, hem nitel hem nicel veriler içeren, adil bir performans değerlendirme yaklaşımı önermek amaçlanmıştır. Aynı işi yapan çalışanların bir arada değerlendirilmesi, her bir iş görenin yaptığı her bir işin detaylı incelenmesi ve yapılan işi ve çalışan davranışlarını değerlendirmeyi mümkün kılan yöntemin belirlenmesi, çalışmanın ana noktalarını oluşturmaktadır. Yapılan her bir iş için, yalın üretimde, ekipman etkinliğini ölçmek amacı ile kullanılan TEE (OEE) eşitliğinden faydalanılacaktır. Bu eşitlik içerisinde çalışan performansını değerlendirmeye yönelik belirlenen kriterlerin, birbirlerine üstünlüğü olduğu durumda AHP metodu ile kriter ağırlıklandırma yapılacaktır. Çalışmanın yöntemi bölümünde, önerilen yaklaşımın uygulanması için gerekli adımlar detaylıca açıklanmıştır. Önerilen yaklaşım ile, çalışanların performans değerlendirme sürecinin adil olduğunu düşünmesi, iş yapmaya ve verilen görevleri zamanında tamamlamaya motive olmalarını sağlaması, yöneticilerin çalışanları hakkında detaylı bilgi edinmesi amaçlanmıştır.