İşletmelerde yeniden yapılanma yöntemi ile küçülme ve küçülmenin insan kaynakları üzerindeki etkilerinin incelenmesi

vŞLETMELERDE YEN DEN YAPILANMA YÖNTEM LE KÜÇÜLME VEKÜÇÜLMEN N NSAN KAYNAKLARI ÜZER NDEK ETK LER N NNCELENMESMehmet BALÖZETTeknolojinin evrendeki boyutları inanılmaz ölçülerde küçülttüğü günümüzdeişletmelerin büyümeleri ve bu durumlarını muhafaza etmeleri neredeyse olanaksızdır.Yaratıcılığın sınır tanımayan gücü insan yaşamını bir taraftan kolaylaştırırken diğertaraftan yaratıcılığın oluşturduğu değişimin hızına ayak uyduramayanları bir çıkmazıniçine sürüklemiştir. Değişimin sınır tanımayan gücü milyonlarca insanın işinikaybetmesine ve işini muhafaza edebilenlerin de her an bu korku ile yaşamalarına nedenolmaktadır. Gelişmiş ülkelerde değişim rüzgarlarının oluşturduğu anaforlardaninsanların çok fazla etkilenmemeleri için işletmeler bilim kurumları ile iş birliği yaparakstratejiler geliştirmiş, eğitim kurumlarının olanaklarını kullanarak kariyer planlarıyapmış, sağlık sektörü ile ortaklaşa çalışanlarına psikolojik yardım vererek küçülmenininsan bünyesinde oluşturduğu olumsuz etkileri ortadan kaldırmak için çaba harcamıştır.Bu konularda kütüphaneleri dolduracak kadar bilimsel çalışma yapılmış ve çok sayıdadanışmanlık hizmeti verecek birimler oluşmuştur. Ancak; az gelişmiş veya gelişmekteolan ülkeler birer ucuz iş gücü ve tüketim pazarları olmanın ötesine geçememişlerdir.Küreselleşmenin getirdiği rekabet ortamında uluslar arası işletmeler ile rekabetedemeyen yerli işletmeler maliyetleri düşürmek, karar sürecini hızlandırmak, rakiplerindavranışlarına daha kısa sürede cevap vermek, müşteri ihtiyaçlarına odaklanmak,verimliliği arttırmak ve sinerji yaratmak için işgücü indirimine gitmiş ancak küçülmeyibilimsel bir tabana oturtamamışlardır.Büyüme sağlık belirtisi olarak görülürken; bunun aksine küçülme zorzamanlarda veya kriz dönemlerinde ortaya çıkan bir durum gibi algılanmıştır. Esasında,işletmeler birer yaşayan organizma gibi gelişip büyüme eğilimindedir. Bundan dolayıbünyeye yararlı yararsız birçok faaliyetin içine bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde girerler.Diğer taraftan işçiler/çalışanlar kendilerini kontrol eden mekanizmalar yerinekendilerinin kontrolünde çalışan insanlar isterler. Bir işletmede insan kaynaklarındanazaltmaya gitmek, pazarlama faaliyetlerini rekabet ortamına göre düzenlemek,makineleri yenilemek teori kısmında incelenmiş, uygulamada varılan sonuçlarla da teyitviedilen doğru kararlar olmasına rağmen yeni bir faaliyet alanına yatırım yapmak Türkusulü küçülmeye bir örnek teşkil etmektedir. Esasında küçülme stratejisi maliyetleriindirmek, örgütsel çöküşe bir önlem olarak, rekabet tehdidini önceden fark etmekyeniden kurumsal yapılanma ve işin gereği olarak uygulandığı gibi zarar sermayeyiyemeden önlem almak için uygulanmalıdır. Günümüzde ?Küçülme? ile eş anlamlıolarak ?Yeniden organize etme?, ?Rasyonalize etme?, ?Yeniden inşa?, ?Yenidenyapılanma? gibi kavramlar kullanılmaktadır. Esasında küçülme bunların tümünükapsayan çok geniş bir kavram olup, bu kavram tüm detayları ile tez çalışmasıesnasında incelenmiştir.şletmelerde esas amaç kaliteli hizmet vermek veya üretim yapmak ve bununsonucunda üst düzeye ulaştırılmış olan kârdır. Bir yandan işletmenin esas amacı, diğeryandan kontrol dışına taşmış faaliyet alanları ve bu alanlarda faaliyeti sürdürmek içinistihdam edilmiş çalışanların hayat standartlarını yükseltme ihtiyaçları çatışmadurumuna gelmiştir.Sağlıksız bir bünye gibi gelişen; kontrol edilemez ve taşınamaz bir durumagelen işletmenin kendi yaşamını sürdürebileceği boyutlara taşımak için yapılan çalışmaolan küçülme, çatışmayı da beraberinde getirmektedir.Günümüzün gelişmiş ekonomilerinde küçülme neredeyse bir yaşam biçiminialmıştır. Sayısız insanın işini kaybettiği zamanlarda yeniden işe yerleşmenin çok zamanalması yanında işsiz kalmanın insan üzerinde oluşturduğu travma, incelenmesi gerekenen önemli konudur. Bir kişiye iş ortamı sağlayabilmek için yapılması gereken yatırımınboyutu yüksek meblağlara tekabül etmektedir. Dolayısıyla, küçülme sendromununekonomiye kazandırdıkları ve kaybettirdikleri üzerinde detaylı bir çalışmaya olanihtiyaç, tezin önemini kendiliğinden ortaya koymaktadır. şini kaybetme korkusuylayaşayan insanların yaşadığı güven bunalımı ve bunun sonucunda çalıştıkları işletmelerekarşı sadakatsiz davranmaları, artan küresel rekabet ve bazı alanlarda teknolojinininsanın yerini alması nedeniyle oluşan zorunlu değişimin Türkiye ekonomisine olanetkileri bir başka önemli nokta olarak çalışmanın önemini daha da arttırmaktadır. Çünküküçülme öngörüsüz büyümenin acı faturası olup bunun faturası işten çıkarılan personelede yüklenmektedir..Bu güne kadar küçülme konusunda detaylı bir araştırma yapılmamış olması dabu çalışmaya bu alanda bir ilk olma özelliği kazandırmıştır.