İsmâil Hakkı Bursevî'nin ilâhi isimler anlayışı: Risâle-i Esmâ-i Seb'a örneği

Tasavvuf alanında sûfilerin yazmış olduğu esmâ şerhleri önemli bir yer tutmaktadır. Çünkü Allah (c.c.)'ın halifesi konumundaki insan marifetullaha ulaşmak konusunda çaba içerisinde bulunmayı arzu edebilmektedir. Bu sebeple kişinin Allah (c.c.)'ın isim ve sıfatlarını bilmesi mühimdir. Osmanlı döneminde yaşayan, Rûhu'l Beyân tefsiriyle tanınan İsmail Hakkı Bursevî'de (ö.1137/ 1725) ilâhi esmâ konusunda pek çok eser yazmıştır. Bunlardan biri olan "Risâle-i Esmâ-i Seb'a" isimli eseridir. Bursevî, bu eserinde mürîdin seyr-ü sülûk esnasında mertebelerde zikretmesi gereken ilâhi isimleri yorumlamaktadır. Mürîd, seyr-ü sülûkta zikrettiği esmânın ahlakı ile ahlaklanmaktadır. Yedinci ve son mertebe olan nefs-i kâmileye ulaşıncaya kadar yedi esmânın mürîdin üzerinde tecelli etmesi hedeflenmektedir. Bununla beraber insanın bilmediği şeyi tanıyamayacağı, tanımadığı şeyi de üzerinde tahakkuk ettiremeyeceğinden kişinin bu isimlerle ahlaklanabilmesi için öncelikle onları tanıması gerekmektedir. Bu hedef Müslümanlar için kıyamete kadar süreceğinden dolayı konumuz güncelliğini hep koruyacaktır. Celvetiyye tarikatına mensup ve özellikle İbnü'l-Arabî çizgisini takip eden Bursevî'nin pek çok eseri ilim dünyasına katkı olarak çalışılmıştır. Ancak onun "Risâle-i Esmâ-i Seb'a" adlı eserini ulaşabildiğim kadar kaynak içerisinde çalışıldığına rastlamadım. Bu eserin pek çok nüshası bulunmakla beraber biz Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa Koleksiyonu, Nr 637' yi esas almış bulunmaktayız. Tezimizde adı geçen bu esere ek olarak Bursevî'nin manevi tekâmül anlayışı ve diğer esmâlara bakış açısını Kitâbü'n-netîce, Tuhfe-i Vesîmiyye, Tuhfe-i Bahriyye ve Tuhfe-i Ömeriyye eserlerinden istifade ederek açıklamaya çalıştık.