İsmail Hakkı Bursevî'nin Kitâbü Müzîli'l-ahzân'ı ve incelenmesi

İsmail Hakkı Bursevî tasavvufî faaliyetlerin yaygın olduğu XVIII. yüzyılda yaşamış mutasavvıf, müfessir ve şairdir. Celvetî tarikatı şeyhi olan Bursevî'nin eserlerinin çoğu, dinî ve tasavvufî bir nitelik arz eder. Dîvân (edebiyat), Rûhu'l-beyân fî Tefsîri'l-Kur'ân (tefsir), Nuhbetü'l-Fiker (hadis) gibi farklı alanlardaki eserlerinin yanında pek çok tasavvufî eseri, vâridâtı ve şerhleri vardır. Bu teze konu olan Kitâbü Müzîli'l-ahzân adlı eseri de vâridât türünde kaleme alınan eserlerindendir. Kitâbü Müzîli'l-ahzân, 1722 yılında manzum-mensur karışık bir şekilde kaleme alınmış bir vâridâtnâmedir. Bursevî, ilâhî aşka giden yolun hüzünleri giderdiğini düşündüğü için eserine bu anlama gelen "Kitâbü Müzîli'l-ahzân" adını vermiş ve bu yolda kalbine doğan ilhamları aktarmıştır. Eser Türkçe olmasına rağmen, âyet, hadis ve bazı ibareler Arapça yazılmıştır. Kitâbü Müzîli'l-ahzân tasavvufî muhtevada olduğu için eserde ağırlıklı olarak dinî ve tasavvufî mefhumlar üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra, çeşitli gruplara yönelik eleştiriler ve tarikat âdabına dair nasihatler de bulunmaktadır. Eserde Bursevî tarafından yazılan 73 şiir vardır. Bunlar da dinî ve tasavvufî muhtevadadır. Bu tezde İsmail Hakkı Bursevî'nin Kitâbü Müzîli'l-ahzân adlı eseri transkripsiyonlu bir şekilde Latin harflerine aktarılarak şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı, XVIII. yy. Türk Edebiyatı, Celvetiyye, İsmail Hakkı Bursevî, Kitâbü Müzîli'l-ahzân.