Isparta ekolojik koşullarında farklı hasat zamanlarında yer elmasının (Helianthus tuberosus L.) hasıl verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, Isparta ekolojik koşullarında kırmızı ve beyaz renkli 2 farklı yer elması (Helianthus tuberosus L.) popülasyonunun farklı hasat zamanlarındaki (çiçeklenme başlangıcı, %50 çiçeklenme, tam çiçeklenme) yem verimi ve kalite özelliklerin belirlenmesi amacıyla 2023 yılı vejetasyon döneminde Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Tarımsal Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme alanlarında yürütülmüştür. Deneme, tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada yer elması popülasyonlarının bitki boyu, bitki gövde çapı, bitkide yaprak sayısı, yaprak genişliği, yaprak uzunluğu, dekara yumru verimi, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, ham protein oranı ve ham protein verimi özellikleri incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, hasat zamanları bakımından en yüksek yaprak sayısı çiçeklenme başlangıcı (50.33) ve %50 çiçeklenme döneminde (45,63); en yüksek yaprak genişliği çiçeklenme başlangıcı (10.28 cm) ve %50 çiçeklenme döneminde (10.12 cm); en yüksek yaprak uzunluğu ise 20.80 cm ile çiçeklenme başlangıcında yapılan hasatlarda belirlenmiştir. Çalışmada en yüksek yumru verimi 2320.68 kg/da ile tam çiçeklenme döneminde; en yüksek yeşil ot verimi 1703.02 kg/da ile çiçeklenme başlangıcında; en yüksek kuru ot verimi 622.61 kg/da ile %50 çiçeklenme döneminde ve 591.53 kg/da ile çiçeklenme başlangıcında; en yüksek ham protein oranı %6.86 ile çiçeklenme başlangıcı ve %6.69 ile %50 çiçeklenme döneminde; en yüksek ham protein verimleri 40.43 kg/da ile çiçeklenme başlangıcında ve 41.65 kg/da ile %50 çiçeklenme döneminde tespit edilmiştir. Hasat zamanları bakımından değerlendirildiğinde; yem verimi ve kalitesi açısından yer elmalarının çiçeklenme başlangıcı ve %50 çiçeklenme döneminde; yumru verimi yönünden değerlendirildiğinde ise tam çiçeklenme döneminde hasat edilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır. Yumru renkleri bakımından en yüksek yaprak genişliği (9.91 cm) ve ham protein oranı (%6.62) değerleri kırmızı yumrulu popülasyonda; en yüksek kuru ot verimi (559.63 kg/da) ise beyaz yumrulu popülasyonda elde edilmiştir. Ayrıca yem verimi yönünden beyaz yumrulu popülasyonun, yem kalitesi açısından ise kırmızı yumrulu popülasyonun daha yüksek performansa sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yer elması, Verim ve kalite özellikleri, Yeşil ot verimi, Kuru ot verimi