İstanbul'daki Mevlevi sema törenlerinin kültür ekonomisi bağlamında değerlendirilmesi

Mevlevi sema töreni, 2008 yılında UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne kaydedilerek dünya mirası statüsü almıştır. UNESCO dünya mirası statüsüne sahip bir kültürel miras olarak hem kendi kültürel mekânı olan mevlevihanelerde hem de bu mekânlar dışında icra edilmektedir. Bu icraların yanı sıra törenlerin somut olmayan kültürel miras unsuru olarak çeşitli sektörlerde temsil alanları da bulunmaktadır. Bu da törenlerin kültürel ve ekonomik boyutuna işaret etmektedir. Bu çalışmada İstanbul'daki Mevlevi sema törenleri somut olmayan kültürel miras yaklaşımıyla incelenmiştir. Törenler, Türkiye'de Cumhuriyet Döneminde yasaklanmasının ardından 1950'li yıllardan itibaren tekrar icra edilmeye başlamıştır. Törenlerin o dönemden güncel duruma uzanan süreçte geçirdiği değişim ve dönüşümleri kültür ekonomisi bağlamında ortaya koymak bu çalışmanın amaçları arasındadır. Bu kapsamda törenlerin kültürel ve ekonomik yönünü yansıtan temsilleri, kültürün sektörel boyutuna dair başlıklar çerçevesinde değerlendirilerek bu bağlamdaki işlevleri ortaya konulmuştur. Ayrıca Mevlevi sema törenlerinin somut olmayan kültürel miras olarak maruz kaldığı tehdit unsurları, kültür ekonomisi sektörlerindeki temsil alanları, sahip olduğu değer düzeyleri ve tüm bunların birbiriyle olan etkileşimi alan araştırması verileri ve çeşitli örnekler ışığında bütünsel bir yaklaşımla incelenip değerlendirilmiştir. Yapılan tespitler, alan araştırmaları verileri ve bazı istatistiksel verilerden hareketle yorumlanmıştır. Törenlerin güncel durumundaki çok yönlü mahiyeti ve işlevleri değerlendirilerek korunması ve sürdürülebilirliği kapsamında çeşitli önerilere yer verilmiştir.