İstanbul ilinde 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulanan kentsel dönüşüm faaliyetlerinde kullanılan kamu kaynakları üzerine bir değerlendirme

Kentsel dönüşüm, günümüzde çoğu şehrimizin yaşanabilir standartlara ve güvenli yapılara kavuşabilmesi için en çok ihtiyaç duyulan bir araç haline gelmiştir. Bu ihtiyaç, son 10 yıl içerisinde Kanun koyucu irade ve yerel yönetimlerimiz tarafından da ciddi manada fark edilerek, bu ihtiyacın karşılanmasına yönelik adımlar atılmıştır. Dönüşüme dair yürürlüğe giren en son mevzuat olan 6306 sayılı Kanun ile kentsel dönüşüm iş ve işlemleri için kapsamlı yasal dayanaklar oluşturulmuş ve dönüşüm faaliyetleri için ekonomik destekler ve yaptırımlar uygulamaya koyulmuştur. Bu çalışmamızda, kentsel dönüşüme kaynaklık eden mevzuatlar, yayınlanma tarihleri baz alınarak incelenmiş ve dönüşüm faaliyetlerine katkıları genel olarak ele alınmıştır. Ayrıca 1999 Gölcük ve Düzce depremlerinden sonra ülkemizin nüfus olarak en büyük ve ekonomik katma değerleri açısından lokomotifi niteliğinde İstanbul Şehri için beklenen bir tehdit haline gelen olası Marmara Depreminde yaşanabilecek kayıpları ve deprem kaynakları yaşanacak kayıpları azaltmaya yönelik hazırlanılan çalışmalar incelenmiştir. İstanbul için öngörülen senaryo depremleri sonucu meydana gelmesi tahmin edilen yapısal kaynaklı kayıplar ve bunlardan yola çıkılarak Mimarlık Ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2017 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ baz alınarak belirlenen hasar kaynaklı ekonomik kayıplar gerçeğe en yakın şekli ile belirlenmeye çalışılmıştır. Buradan hareketle, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Yapıların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, İstanbul bünyesinde kentsel dönüşüm faaliyetleri ile yapı ve alan bazında belirlenen ve dönüştürülen riskli yapı miktarı da belirlenmiştir. Hesaplanan bu değerler, olası deprem senaryoları için hazırlanan raporlardaki kayıp tahmin miktarları ile kıyaslanarak İstanbul için dönüşümün gerçekleştirilme oranı belirlenmiştir. Dönüştürülen bu yapılar için 6306 sayılı Kanun çerçevesinde ödenen bedeller ile öngörülen kayıplardan ne kadarlık bir kısmın ortadan kaldırıldığı hesaplanarak fayda maliyet analizleri yapılmıştır.