İstanbul ilinde hava kirliliği düzeyleri ile ölüm sayıları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırmada İstanbul ilinde 2013-2019 yıllarında ölçüm yapılan bütün istasyonlarda kirletici parametrelerin düzeyleri belirlenerek çalışma yıllarında meydana gelen kaza dışı tüm ölüm nedenleri ile hava kirliliği parametrelerinin arasındaki ilişkinin ortaya konmasını amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Yapılan ekolojik araştırmada İstanbul iline ait 2013-2019 yıllarında T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İBB Hava Kalitesi İzleme Merkezi tarafından sunulan günlük hava kirliliği parametreleri kullanıldı. Aynı yıllarda gerçekleşen tüm nedenlere bağlı ölüm verileri kullanıldı. Günlük hava kirliliği düzeylerinin ölüm sayıları ile korelasyonu değerlendirildi. Kurulan regresyon modeli ile hava kirliliğine atfedilen ölüm oranları hesaplandı. Kirletici düzeylerinde ardışık artış görülen günler saptanarak ölüm sayılarına etkisi saptandı. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: İstanbul'da hava kirliliği parametrelerinin 2013-2019 yılları arasında (yıllar içinde azalış göstermekle birlikte) DSÖ tarafından belirtilen yıllık sınır değerinin üzerinde olduğu görüldü. Hava kirliliği parametreleri arasında orta ve yüksek düzeyde korelasyon saptandı. Hava kirliliği parametreleri ile toplam ölüm, erişkin ölüm, bebek ölüm ve 65 yaş üstü ölüm sayıları arasında korelasyon görüldü. İstanbul'da çalışmanın yapıldığı dönemde PM10 düzeylerinde 10 µg/m3 artışın ölüm sayısında 1.017(1.009-1.025) kat artışa, PM2,5 düzeylerinde 10 µg/m3 artışın ölüm sayısında 1.033(1.021-1.046) kat artışa neden olduğu bulundu. Kirletici düzeylerinde ardışık artış görülen günlerde hava kirliliğine atfedilen ölüm sayılarında artış saptandı. Sonuç: Araştırma hava kirliliği düzeylerindeki artışın ölümler üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Hava kirliliği düzeylerinin düzenli ve sistemli takibi, oluşturulacak politika ve etkin müdahale yöntemleri ile kontrolü sağlanmalıdır.