İstanbul ilinde satılan kıyma örneklerinde Listeria monocytogenes varlığının araştırılması

Listeria cinsi bakteriler Gram pozitif, sporsuz ve fakültatif anaerop olan, toprak, dışkı, su, atık su, bitkiler, besin maddeleri, insan, hayvan ve hayvan yemleri gibi çok çeşitli ortamlarda bulunabilen mikroorganizmalardır. Listeria cinsinin 21 farklı türü içinde insanlarda en sık rastlanan ve listeriozis etkeni olan tür Listeria monocytogenes'tir. Gıda kaynaklı enfeksiyonlarda et ve et ürünlerinin oldukça önemli bir rolü vardır. L. monocytogenes tüm gıda kaynaklı enfeksiyonlar arasında yüksek ölüm oranına sahiptir ve bu ölüm oranı Salmonella Enteritidis, Campylobacter ve Vibrio türleri gibi diğer yaygın gıda kaynaklı patojenlerin ölüm oranlarından daha yüksektir. Bu bağlamda, tez çalışmamızda halk sağlığı açısından tehlikeli olan L. monocytogenes bakterisinin İstanbul ilinde satılan kıyma örneklerindeki varlığının saptanması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Aralık 2018-Kasım 2019 tarihleri arasında İstanbul' un 11 ilçesindeki farklı kasaplardan alınan 100 kıyma örneği L. monocytogenes varlığı açısından incelenmiştir. Çalışmamızda kıyma örneklerinden L. monocytogenes'in izolasyonu için United States Department of Agriculture-Food Safety and Inspection Service (USDA-FSIS) kültür metodu kullanılmıştır. Geleneksel kültür yöntemi ile izole edilen ve biyokimyasal testler ile L. monocytogenes olarak tanımlaması yapılan bakterilerin antibiyotik direnç profilleri 13 farklı antibiyotik kullanılarak disk difüzyon yöntemiyle belirlenmiştir. Biyokimyasal testler ile L. monocytogenes olarak tanımlanan bakterilerin polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) yöntemi ile iap ve hlyA gen bölgelerinin varlığı açısından incelenerek moleküler olarak da doğrulaması yapılmıştır. Klasik kültür yöntemleri ile elde edilen 186 şüpheli izolatın biyokimyasal testler sonucunda 21' inin L. monocytogenes olduğu tespit edilmiştir. L. monocytogenes olarak tanımlanan 21 suşun antibiyotik duyarlılık testleri değerlendirildiğinde, izolatların amoksisilin/klavulanik asit (%14.28), penisilin (%9.52), sefaklor (%9.52), vankomisin (%9.52), siprofloksasin (%9.52) ve trimetoprim-sulfametoksazol (%9.52)' a karşı dirençli, ampisilin (% 100) ve tetrasiklin (% 100)' e karşı ise duyarlı olduğu tespit edilmiştir. Klasik kültür yöntemi ile izole edilen ve biyokimyasal testler sonucunda L. monocytogenes olarak tanımlanan 21 izolat, iap ve hlyA gen bölgeleri açısından incelendiğinde sadece 16' sının L. monocytogenes olduğu tespit edilmiştir. L. monocytogenes olarak doğrulanan 16 suşun, sekans analizi sonucunda elde edilen 16S rRNA dizileri NCBI BLAST programı ile GenBank veritabanına dayalı olarak tanımlanmıştır. Elde edilen verilere göre, sadece geleneksel kültür yöntemi ve biyokimyasal test sonuçlarına göre L. monocytogenes tanısının tek başına yetersiz olduğu ve moleküler yöntemlerle de desteklenmesi gerektiği tespit edilmiştir. İstanbul ilinde satışa sunulan kıymalar ile yapmış olduğumuz çalışmamızda, L. monocytogenes izolasyon oranının (%17) ve izole edilen L. monocytogenes bakterilerinin antibiyotik direnç insidansının düşük olmasına rağmen, gıdalarda L. monocytogenes bakterisinin bulunmasına izin verilmediğinden, kıymaların halk sağlığı açısından bir risk oluşturabileceği sonucuna varılmıştır. Özellikle ısıl işlem görmeden tüketilebilen veya mutfak ortamında çapraz kontaminasyona sebep olabilecek kıyma gibi örneklerin sık sık bu bakteri açısından incelenmesi, kesimhaneler ve kasaplarda hijyen ve sanitasyon uygulamalarına dikkat edilmesi önerilmektedir.