Earthquake vulnerability evaluation of İstanbul's districts using dea-based models

Türkiye'nin güneydoğusunda meydana gelen son depremler, büyük hasar ve can kaybına yol açarken, afet yönetimi konusunda da farkındalık yarattı. Bilim insanlarına göre, Türkiye'nin en kalabalık şehri olan İstanbul'da şiddetli bir deprem yaşanması muhtemel görünüyor. Dolayısıyla, yaşanabilecek böyle bir felakete karşı İstanbul'un iyi hazırlanması geremektedir. Veri zarflama analizi (VZA), çeşitli yönetim alanlarındaki karar verme birimlerinin (KVB) göreceli etkinliğini değerlendirmek için yararlı bir araçtır. Afet yönetimi bağlamında VZA modellerine dayalı bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak mevcut çalışmalarda girdi-çıktı seçimi uygun değildir. Ayrıca bu çalışmalarda kullanılan VZA modelleri, karar verme birimlerinin tam ve adil bir şekilde sıralanması için uygun değildir. Bu nedenle ilgili faktörlerin aşırı ağırlık esnekliğini göz ardı ederek KVB'lerin gerçekci bir şekilde sıralanmasını sağlayan ortak ağırlıklı VZA tabanlı modeller kullanılarak afet yönetiminde daha sağlıklı çalışmalar yapılabilir. Bundan ötürü bu tez, aralıkla ifade edilen verilerin dahil edilmesine olanak sağlayan ortak ağırlıklı VZA modelleri kullanılarak İstanbul ilçelerinin depreme dayanılıklarının değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Yerleşik alan, yapı stoğu ve tahmini yer hareketleri girdi olarak alınırken, beklenen afet kayıpları ve hasarları çıktı olarak alınmıştır. Yapılan analiz sonuçları, depreme en dayanıksız ilçenin Fatih, en dayanıklı ilçenin ise Şile olduğunu göstermektedir. Ayrıca, elde edilen sonuçlar İstanbul'un Avrupa yakası, İstanbul'un Asya yakasına göre depreme karşı daha dayanıksız olduğuna işaret etmektedir.