İstanbul'un karbon nötr kent hedefinin net birincil üretim değerleri üzerinden incelenmesi

Kentleşme, sanayileşme ve yoğun nüfus artışının küresel boyuttaki etkileri, iklim değişikliği gibi büyük bir çevresel soruna sebep olmuştur. Bu çevresel sorunun oluşumunda ve iklim değişikliğinin tetiklenmesinde başka nedenler de bulunmaktadır. Bu nedenlerden en önemlileri fosil yakıt tüketiminden kaynaklanan sera gazı emisyonları ve arazi kullanımı/örtüsündeki değişikliklerdir. İklim değişikliğinin birçok olumsuz getirisiyle mücadele edebilmek için bazı ülkeler veya kentler aralarında iş birlikleri yapmış, protokoller imzalamışlardır. Bu protokollerden en önemlilerinden olan Karbon Nötr Kent protokolleri kentleri karbon emisyonu açısından sıfır seviyesine indirgemek için ortaya konmuştur. Bu çalışmayla ülkemizin en büyük kenti olan İstanbul'un 2000 ve 2020 yılları arasındaki dönemde meydana getirdiği net birincil üretim değişimi ve bu değişimin mahalle ölçeğinde etkileri tartışılarak tasarım ve planlama önerileri geliştirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda İstanbul kentinde 2000 ve 2020 yılları arasında toplamda 964 mahalle üzerinden ortaya konan net birincil üretim değerlerinden 662 mahallenin net birincil üretim miktarı azalırken, 289 mahallede net birincil üretim miktarı artmıştır. Bu doğrultuda karbon miktarı açısından en çok riskli 3 mahalle(net birincil üretimi azalan); Esenyurt ilçesine bağlı Piri Reis mahallesi %-99.51'lik net birincil üretim kaybı, Ümraniye ilçesine bağlı Finanskent mahallesi %-96.95' lik net birincil üretim kaybı, Pendik ilçesine bağlı Çamlık mahallesi %-83.37 net birincil üretim kaybı yaşamıştır. Aynı biçimde risk durumu nötr kalan, net birincil üretiminde değişiklik olmayan mahalleler; Bağcılar ilçesine bağlı Yenigün mahallesi %0.0 net birincil üretim, Esenler ilçesine bağlı Kazım Karabekir mahallesi %0.0 net birincil üretim ve Beyoğlu ilçesine bağlı Bereketzade mahallesi %0.0 olup net birincil üretim yaşanmamıştır. Son olarak karbon miktarı açısından risk durumu en az olan 3 mahalle(net birincil üretimi artan); Arnavutköy ilçesine bağlı Sazlıbosna mahallesindeki net birincil üretim artışı %26.61, Eyüpsultan ilçesine bağlı Akpınar mahallesindeki net birincil üretim artışı %24.39 ve Çatalca ilçesi Ormanlı mahallesindeki net birincil üretim artışı %23.23 saptanarak bu mahalleler için uygun planlama ve tasarım önerileri geliştirilmiştir.