İstihdam politikalarının etkinliği: Seçilmiş ülke uygulamalarının analizi ve karşılaştırılması

Sanayileşmeyle birlikte kavramsallaşan işsizlik olgusu, günümüz toplumlarının iktisadi ve sosyal dinamiklerini tehdit eden önemli bir problemdir. Bu yüzdendir ki günümüz toplumları işsizliğin yarattığı olumsuzlukları önlemek veya gidermek adına çeşitli adımlar atmaktadır. Bu adımlardan bir tanesi de -kuşkusuz- istihdam politikaları olarak bilinen politikalardır. İşsizlik ödenekleri, eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri, ücret ve istihdam sübvansiyonları, mesleki eğitim programları ve doğrudan istihdam programları olarak bilinen geleneksel istihdam politikaları, özellikle 1980'li yıllardan itibaren Avrupa'da ve dünyada yaygınlaşmıştır. Bununla eş zamanlı olarak bu politikaların etkilerini inceleyen çalışmaların sayısı da artmıştır. Bu çalışmanın amacı hangi programların başarılı sonuçlar verdiğini tespit etmek ve Türkiye için uygulanabilir öneriler geliştirmektir. Bu uğurda, çalışmanın Birinci Bölümünde konuya ilişkin teorik bilgiler verilmiştir. İkinci ve Üçüncü Bölümlerde ise söz konusu politikaların uygulanmasında genel olarak başarılı oldukları kabul edilen bazı ülkeler ve Türkiye, tarihsel bir perspektifle bütüncül olarak incelenmiştir. Ardından Dördüncü Bölümde bu ülkelerde uygulanan istihdam politikaları üzerine yapılmış etki çalışmaları derlenmiş ve incelenmiştir. İncelemenin sonunda birden fazla sonuca ulaşılmıştır: (1) İşsizlik ödeneklerinin süresinde ve miktarında meydana gelen azalış yönlü değişimler, katılımcılar üzerinde tehdit etkisi yaratmakta ve işsizliğin azaltılmasında önemli rol oynamaktadır. (2) Doğrudan istihdam programları dışındaki aktif istihdam politikaları çeşitli pozitif etkiler göstermektedir fakat bu programların etkisiz veya negatif etkili olabildikleri durumlar oluşabilmektedir. Bu programlar tasarlanırken kilitlenme etkisi, refah kaybı etkisi göz önüne alınmalıdır. (3) Gençlere yönelik Birleşik Krallık'ta uygulanan çok aşamalı New Deal for Young People programına ilişkin yapılan çalışmalar, bu çok aşamalı programın pozitif etkiler yarattığını göstermektedir. İlgili programların başarılı sonuçlar vermesinde iş arama desteklerinin ve istihdam teşvik programlarının önemli rol oynadığı görülmektedir.