İyilikten çok fazlası: Narsisizm ve sosyal onay ihtiyacının patolojik özgecilik üzerindeki rolü

Özgecilik, alanyazında olumlu bir kavram olarak ele alınırken; patolojik özgecilik bireyin kendisine zarar vermesi pahasına başkalarının ihtiyaçlarını önceliklendirmesi olarak tanımlanmaktadır. Patolojik özgecilikle ilişkili faktörleri inceleyen çalışmaların sayısının kısıtlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, patolojik özgeciliği yordayan faktörlerin incelenmesi önem taşımaktadır. Alanyazındaki çalışmalar narsisistik kişilik özelliklerinin, özellikle de kırılgan narsisistik kişilik özelliklerinin patolojik özgecilik ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Büyüklenmeci narsisizm, hayranlık uyandırma ihtiyacı hisseden, dışa dönük bir yapı ile ilişkilendirilirken; kırılgan narsisizm eleştiriye duyarlı, içe dönük bir yapı ile ilişkilendirilmektedir. Narsisistik kişilik özelliğine sahip bireylerin çevrelerindeki insanların onayına duydukları yoğun ihtiyaç göz önünde bulundurulduğunda, tüm bu faktörlerin patolojik özgecilik açısından risk faktörü olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma kapsamında, patolojik özgecilikte ortaya çıkan, bireyin kendi ihtiyaçlarını görmezden gelme pahasına başkalarına yardım etme davranışlarının narsisistik kişilik özellikleri ve sosyal onay ihtiyacı ile ilişkili olduğu hipotez edilmiştir. Bu çalışma kapsamında, gelecekte psikolojik sağlık alanında çalışacak psikoloji, RPD ve sosyal hizmet bölümü öğrencilerinde sosyal onay ihtiyacı ile büyüklenmeci ve kırılgan narsisistik kişilik özelliklerinin patolojik özgecilik üzerindeki yordayıcı rolünü incelemek amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 18-30 yaş arası (Ort = 22.95, SS = 2.395), üniversitelerin psikoloji, RPD, sosyal hizmet bölümlerinde öğrenim gören ve psikiyatrik tanı almamış 256 katılımcı (230 kadın, 25 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği, Sağlıklı Bencillik ve Patolojik Özgecilik Ölçeği ve Patolojik Narsisizm Envanteri kullanılmıştır. Veriler Qualtrics üzerinden toplanarak SPSS 25.0 ile analiz edilmiştir. Bulgular kırılgan narsisistik kişilik özelliklerinin sosyal onay ihtiyacı ve patolojik özgecilikle pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğunu; büyüklenmeci narsisistik kişilik özelliklerinin ise değişkenler ile negatif yönlü ilişkilere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçları, birinci basamakta modele eklenen sosyal onay ihtiyacının patolojik özgeciliği anlamlı bir biçimde yordadığını göstermektedir. İkinci basamakta kırılgan narsisizm modele eklendiğinde sosyal onay ihtiyacının yordayıcı rolünün ortadan kalktığı ve kırılgan narsisizmin patolojik özgeciliği pozitif yönde anlamlı olarak yordadığı görülmüştür. Narsisizmin bir diğer boyutu olan büyüklenmeci narsisizmin ise patolojik özgeciliği anlamlı düzeyde yordamadığı ve modele anlamlı bir katkı sağlamadığı bulunmuştur. Bulgular kırılgan narsisistik kişilik özelliklerinin patolojik özgecilik açısından güçlü bir risk faktörü olduğuna işaret etmektedir. Elde edilen bu bulgular mevcut alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.