İzmir Müzesi'nde bulunan Osmanlı dönemi mühürleri

Mühür, insanlık tarihi boyunca kullanılmış bir araçtır. Osmanlı kültüründe mühür kullanımın ayrı bir geleneği olup Osmanlı Padişahların hakimiyet ve mülkiyet sembolünün bir göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Mühürler, başta Padişah ve onun devlet erkanları olmak üzere ve sade vatandaşa kadar kullanım alanı yaygın bir unsurdur. Osmanlı döneminde mühür sanatıyla uğraşanlara hakkâk denilmiştir. Hakkâklık, içerisinde hat, kuyumculuk, bezeme gibi sanat türlerini barındıran zor bir dal ve itibarlı meslek grubudur. Bu çalışmada İzmir Müzesinde Bulunan Osmanlı dönemine ait mühürler ve karşılaştırma yapmak amacıyla çalışmaya dahil edilen Cumhuriyet dönemine ait mühürler incelenmiştir. Osmanlı dönemi mühürlerin 19. ve 20. yy'lara ait olduğu, Cumhuriyet dönemi mühürlerin ise 20. yy'ın başlarına ait olduğu belirlenmiştir. Katalog kısmında incelenen en eski mühür örneği Osmanlı'nın 28. Padişahı olan III. Sultan Selim dönemine ait Hicrî 1220 (Milâdî 1805 – 1806) tarihli şahıs mühürleriyken, günümüze en yakın mühür örneği Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ölüm yılı olan 1938 tarihli kurum mührü olduğu belirlenmiştir. Mühürlerin okunuşu, tarihlendirmesi, kullanım alanı bakımından sınıflandırılması, yazı çeşitleri, formları ve süslemesi bilimsel anlamda bütün yönüyle analiz edilerek tanımlaması yapılmış ve belgelendirilmiştir. Değerlendirme, karşılaştırma ve sonuç bölümünde, Osmanlı dönemi ve cumhuriyet dönemine ait mühürler bütün yönleriyle incelenerek benzer örneklerle karşılaştırılarak bilimsel bir çalışma ortaya koymak amaç edilmiştir.