Jeoistatistik analiz, yapay sinir ağları ve bulanık mantık yaklaşımları kullanarak çevresel radyoaktivitenin aradeğerleme modellemesi ve haritalandırılması

Bu çalışmada, çevresel radyoaktivitenin dağılımını araştırmak ve görüntülenmesini sağlamak için jeoistatistik analiz yöntemleri (Kriging teknikleri) ve yapay zeka uygulamalarının (yapay sinir ağları ve bulanık mantık yaklaşımları) uygunluğu incelenmiş ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan her bir yöntem ile ölçüm alınmamış ara değer bölgelerinin aktivite tahmini yapılarak çalışma alanı olan Artvin için radyolojik dağılım belirlenmiştir. Çalışmada Artvin'i temsil edecek düzeyde 204 istasyonda dış ortamda gama doz hızı ölçümü yapılmış, 117 istasyonda da toprak ve su numunesi toplanmıştır. Bu örneklerden elde edilen aktivite verilerinin %70'i ile ara değer tahmin modelleri oluşturulmuş, geri kalan %30'luk veri seti ise, yöntemlerin performanslarını belirlemek için test verisi olarak ayrılmıştır. Ayrıca ara değer tahmin yöntemleri kullanılarak çalışma alanının toprak (Ra-226, Th-232, K-40, Cs-137), su (toplam alfa ve toplam beta) ve hava (dış gama doz hızı) ölçümleri için radyolojik dağılım haritaları oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, radyolojik dağılımı belirlemek için yapay zeka yaklaşımlarının daha yüksek performans gösterdiğini ortaya koymuştur.