Jeoistatistiksel yöntemler kullanarak bir mermer yatağındaki seleksiyonların değerlendirilmesi

Yaşadığımız zaman dilimi içerisinde yeryüzünün metrelerce altında yatan her türlü maden oluşumunun çeşitli kalite dağılımları net bir şekilde elde edilebilmektedir. Madenlerin bulunduğu bölgelerde sondajlardan elde edilen verilerle sahanın diğer kısımlarının özelliklerinin ortaya çıkarılmasıyla kalite dağılım haritaları elde edilmektedir. Kalite dağılım haritaları, çok yüksek olasılıklarla maden yataklarının doğal özelliklerini temsil etmektedirler. Maden yataklarının hemen hemen bütün parametreleri kullanılmak suretiyle kalite dağılım haritaları çıkarılabilir. Endüstriyel hammadde yataklarının haritası da çeşitli parametreler ile oluşturulabilmektedir. Ülkemizin en yaygın endüstriyel hammaddelerinden olan mermer yataklarının birçok fiziksel ya da kimyasal özellikleri mühendis ve tasarımcılar tarafından başarılı bir şekilde modellenebilmektedir. Bu özelliklere ek olarak mermer seleksiyonu da modellemede kullanılmalıdır. Seleksiyon, mermerin diğer özelliklerinden bağımsız olarak renk ve desen yönünden sınıflandırılmasıdır. Mermer yatağı katı modelleri seleksiyonlara göre oluşturulduğunda mermer ocağının ekonomik değerlendirilmesi daha kolay olabilmektedir. Bu çalışmada bir mermer yatağındaki rezervin seleksiyona dayalı olarak ocak içerisindeki dağılımının belirlenmesi ve bunların blok olarak satışından elde edilecek gelirin hesaplanması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle dört adet sondaja ait karotların ve ocak içerisindeki basamak yüzeylerinde belirlenen bölgelerinde Schmidt çekici ile sertlik değeri ölçümleri yapılmıştır. Schmidt sertlik değerleri bilinen on bir tane karot numunesine tek eksenli basınç dayanımı deneyleri yapılmış ve Schmidt sertlik değeri ile tek eksenli basınç dayanımları arasındaki ilişki ortaya çıkarılmıştır. Bu ilişkiden yararlanılarak Schmidt sertlik değerleri tek eksenli basınç dayanım değerlerine çevrilmiştir. Elde edilen tek eksenli basınç dayanımları ve mermer ocağındaki üç farklı seleksiyon Surpac programı ile modellenmiştir. Seleksiyonların TS 699 standartına göre 50 MPa üzeri tek eksenli basınç dayanımına sahip olan bölgelerin miktarları kestirilmiştir. Kestirimi yapılan bu seleksiyonlar için ocak başı birim satış fiyatları belirlenmiş ve ocak verimi de hesaba katılarak mermerin blok olarak çıkarılıp satışından elde edilecek gelir hesaplanmıştır.