Kabul ve kararlılık terapisi temelli danışmanlığın şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinde ruhsal hastalığa yönelik inançlar, kendini damgalama ve psikolojik esneklik üzerine etkisi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, kabul ve kararlılık terapisi temelli danışmanlığın şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinde ruhsal hastalığa yönelik inançlar, kendini damgalama ve psikolojik esneklik üzerine etkisini belirlemektir. Materyal ve Metot: Bu araştırma tek kör randomize kontrollü deneysel tasarımda yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Samsun ilinde bulunan iki Toplum Ruh Sağlığı Merkezi tarafından takip edilen şizofreni tanısına sahip 403 bireyin aile üyeleri oluşturmuştur. Araştırmada güç analizi yapılmış, araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 25 deney grubu, 25 kontrol grubu aile üyesi ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmaya başlamadan önce etik kurul izni, kurum izni ve aile üyelerinin gönüllü onayları alınmıştır. Deney grubundaki aile üyelerine kabul ve kararlılık terapisi temelli online danışmanlık programı, haftada bir oturum olmak üzere toplamda altı oturum uygulanmıştır. Araştırmada öntest ve sontest ölçümleri için "Sosyo-Demografik Özellikler Formu", "Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği", "Aileler için Kendini Damgalama Ölçeği" ve "Psikolojik Esneklik Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizinde çarpıklık ve basıklık katsayısı, yüzdelik ve frekans dağılımı, Ki-kare testi, Bağımsız gruplar t testi ve Pillai's Trace testi kullanılmıştır. Araştırmada randomizasyonu korumak ve uygulanan programın etkisini gerçek sınırlar içerisinde değerlendirebilmek için Intention to Treat analizi yapılmıştır. Bulgular: Aile üyeleri kontrol değişkenleri açısından incelendiğinde, deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli online grup danışmanlık programı, deney grubundaki aile üyelerinin Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği puan ortalamalarını %65,4 düzeyinde, Aileler için Kendini Damgalama Ölçeği puan ortalamalarını %48 düzeyinde, Psikolojik Esneklik Ölçeği puan ortalamalarını ise %66 düzeyinde anlamlı ve geniş bir etki oluşturarak azaltmıştır (p<0,001). Sonuç: Araştırma sonucunda, deney grubundaki aile üyelerine uygulanan Kabul ve Kararlılık Terapisi Temelli Online Danışmanlık Programı'nın aile üyelerinin ruhsal hastalığa yönelik inançları, kendini damgalama ve psikolojik esneklik düzeyleri üzerinde olumlu etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Aile üyesi, Kabul ve kararlılık terapisi, Kendini damgalama, Online danışmanlık, Psikiyatri hemşireliği, Psikolojik esneklik, Ruhsal hastalığa yönelik inanç, Şizofreni