Kâdî İyâz'ın Meşâriku'l-envâr alâ sıhâhi'l-âsâr adlı eserinin incelenmesi

Yaklaşık 8 asır İslam medeniyetine ev sahipliği yapmış olan Endülüs, birçok hadis çalışmasının yapıldığı önemli ilim havzalarındandır. Kâdî İyâz'da (öl. 544-1149) bu medeniyette doğup büyüyen ve birçok alanda eser vermiş önemli âlimlerdendir. Hadis alanında önemli eserleri bulunan Kâdî İyâz'ın bu alanda öne çıkmış eserlerinden biri olan Meşâriku'l-envâr alâ sıhâhı'l-âsâr kendisinin hadis ilmindeki otoritesini ortaya koymuştur. Kendisi bu eserinde garîbu'l-hadîs ve zabtu'l-hadîs başta olmak üzere birçok konuyu ele almıştır. Bu çalışmada Kâdî İyâz'ın mezkûr eseri örneklerle tanıtılacaktır. Çalışmamız giriş kısmı hariç olarak 3 bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Kâdî İyâz dönemi siyasi ahval hakkında kısa bilgilere değinilecektir. İlk bölümde Kâdî İyâz'ın hayatı, ilmi kişiliği, hocaları ve eserleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde müellifin Meşârik'l-envâr alâ sıhâhı'l-âsâr adlı eseri hakkında tanıtıcı bilgiler; tasnif sistemi, eserin yazma nüshaları, yararlandığı kaynaklar ve Meşârik'l-envâr'ı üzerlerine yazmış olduğu Muvatta' ve Sahîhayn'ı dinlemiş olduğu hocalarla beraber icazetlerine yer verilmiştir. Bu çerçevede müellifin tasnif sisteminde benimsediği sıralama baz alınmıştır. Üçüncü bölümde eserde işlenen hadis mesâilleri belli başlıklar altında, eserden örnekler verilmek suretiyle işlenmiştir. Bunun yanında Muavatta' ve Sahîhayn'ın kendisine ulaşan farklı rivayetleri ile bu rivayetler arasındaki farklara değinmesi de bu başlık altında incelenen konulardandır.