Kâdirî Muhyiddîn'in Manzum Nasîhatnâmesinin dinî ve tasavvufî tahlili

Osmanlı edebiyatı sahasında gerçekleştirilen tahlil çalışmaları, dönemin şairlerini daha iyi anlamaya ve onların duygu ile hayal dünyalarındaki derinliği kavramaya imkân tanımaktadır. Bu çerçevede, Divan edebiyatı, Türk edebiyatı içerisinde özgün ve güçlü bir konuma sahiptir. Altı asrı aşan bir süreçte birçok önemli şair yetiştirmiş, döneminin kültürel ve estetik değerlerini yansıtan nitelikli eserlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu şairlerden biri de Kâdirî Muhyiddîn'dir. Şairin yaşadığı dönem tam olarak bilinmemekle birlikte, 1626-1630 yılları arasında kaleme aldığı Nasîhat-nâme aracılığıyla bu yıllarda hayatta olduğu kesinlik kazanmaktadır. Bu yönüyle, Kâdirî Muhyiddîn'in Divan edebiyatının klasik dönemine yakın bir zaman diliminde yaşadığı söylenebilir. Bu çalışmada, Kâdirî Muhyiddîn'in manzum biçimde kaleme aldığı Nasîhat-nâme adlı eseri, dinî ve tasavvufî bağlamda incelenmiştir. Tez, üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde çalışmanın amacı ve kapsamı açıklanmış; ikinci bölümde eserdeki dinî öğeler analiz edilmiş; üçüncü bölümde ise tasavvufî unsurlar değerlendirilmiştir. Eserde kullanılan dinî ve tasavvufî terimler tespit edilmiş ve bu terimler belirli tematik başlıklar altında sistematik olarak incelenmiştir. Özellikle öğüt ve nasihat içeren ifadeler, eserin temel iletilerini yansıtması açısından dikkat çekmektedir. Bu yönüyle çalışma, Nasîhat-nâme'nin kavramsal zenginliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.