Kadınlarda afet bilinci ve stresle başa çıkma stratejileri: Batman ili örneği

Bu çalışma, Batman ilinde yaşayan kadınların afet bilinci düzeyleri ile afet kaynaklı stresle başa çıkma stratejilerini etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, nicel araştırma deseninde planlanmış kesitsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Batman ilinde yaşayan kadınlar oluşturmuş, çalışma 15 Mart 2024 – 15 Temmuz 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde kişisel bilgi formu, afetlere yönelik bilinç düzeyini ölçmek amacıyla Afet Bilinci Algı Ölçeği ve stresle başa çıkma stratejilerini belirlemek amacıyla Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya toplam 691 kadın katılmış, uç değer ve normallik incelemeleri sonucunda 665 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre yaş değişkenine göre afet eğitimi bilinci, afet öncesi bilinç ve yanlış afet bilinci puanlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Özellikle 26–34 yaş grubundaki kadınların afet bilinci düzeylerinin daha ileri yaş gruplarına kıyasla düşük olduğu belirlenmiştir. Eğitim durumuna göre yapılan analizlerde ise afet bilinci alt boyutlarının tamamında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Düşük eğitim düzeyine sahip kadınların bazı bilinç boyutlarında daha yüksek puanlar aldığı, yüksek eğitim düzeyine sahip kadınlarda ise yanlış afet bilinci puanlarının arttığı dikkat çekmiştir. Stresle başa çıkma stratejileri açısından yaş değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmazken, eğitim durumuna göre yalnızca problem odaklı başa çıkma stratejisinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Sonuç olarak, kadınların afet bilinci ve stresle başa çıkma düzeylerinin yaş ve eğitim gibi sosyodemografik değişkenlerden etkilendiği görülmüştür. Elde edilen bulguların, kadınlara yönelik afet eğitimi programlarının planlanması ve psikososyal destek çalışmalarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Afet, Deprem, Afet Bilinci, Stres, Başa Çıkma