Kadının güçlendirilmesinde kadın girişimciliği ve mikro kredi uygulamaları: Bağcılar örneği

Bu araştırma kadının güçlendirilmesinde kadın girişimciliği ve mikro kredi uygulamalarını kadınların kendi deneyimleri üzerinden değerlendirebilmek amacıyla yapılmıştır. İstanbul'da yaşayan, farklı eğitim ve gelir seviyelerine sahip olan kadınların yaşamlarını idame ettirebilmeleri, kendi işletme ortamlarını oluşturmaları veya geliştirebilmeleri için aldıkları kredilerin onların sosyo-ekonomik hayatlarında nasıl bir etki oluşturduğu araştırmanın inceleme konusudur. Araştırma kapsamında İstanbul Vuslat Doğan Sabancı Bağcılar Mikrofinans Şubesi'nde mikro kredi alan 13 kadınla ve bu şubenin yöneticisiyle yüz yüze ve telefonda görüşülmüştür. Nitel bir olgubilim (Fenomenoloji) çalışması yapılmıştır. Veriler içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak mikro kredi ile bir iş yapan ya da var olan işini devam ettiren kadınların girişimci olarak değerlendirilemeyeceğine kanaat getirilmiştir. Mikro kredi alan kadınların her biri kendi içinde yaşadığı özel şartlara göre mikro kredi ile bir değişim yaşamıştır. Bu değişim daha önce hiç çalışmamış ve dolayısıyla para kazanmamış kadınlarda daha fazla olurken, hâlihazırda bir işi olan kadınlar için söz konusu olmamıştır. Kadınlar için değişen konu ise kimseye muhtaç olmadan kendilerine özel bir gelir elde etmeleridir. Yani mikro krediyle kadının ekonomik güçlendirilmesi boyutu ön plandadır. Yine de mikro kredi ile ancak asgari ücrete yakın bir kazanç elde etmekte ve evlerine giren diğer gelirlerle birlikte yoksulluk sınırında kalmaktadırlar. Kazançları ve mikro kredinin limiti ne kadar az olursa olsun mikro kredi kadınlar için güvenilir bir borç kapısı olmaktadır. Kadınların ev içi kararlara katılımıyla ilgili anlamlı bir değişiklik görülmemiştir. Ancak bu kadınların güçsüz olduğunu değil aksine mikro kredi almadan önce de bu kararlara katılıyor olduklarını göstermektedir. Yani sanılanın aksine mikro kredi alan kadınların hepsi homojen bir grup olarak değerlendirilip güçsüz olarak nitelendirilemez. Ancak ev içi sorumluluklar söz konusu olduğunda tam tersi bir görüntü oluşmaktadır. Yani kadınlar mikro krediden önce de sonra da tüm bu sorumluluğu tek başlarına yüklenmektedirler. Bu da sosyal hayatlarına pek fazla vakit ayıramamalarına neden olmaktadır. Dayanışma grupları ise kadınlar için herhangi bir destek sunmamaktadır. Bu gruplar kadınların etraflarında tanıdıkları kadınlarla oluşturulduğu için kadınlar yeni bir çevreye açılamamaktadırlar. Hatta çoğu kadın yaşadığı çevrenin dışına hiç çıkmamıştır. Bu da mikro kredinin sosyal anlamda pozitif bir etkisi olmadığını göstermektedir. Mikro kredi ile yapılan vasıf gerektirmeyen ve emek yoğun işler kadınların kalkınmaya niteliksel değil ancak niceliksel bir katkı sağlamasına neden olmaktadır. Mikro kredi toplumun önceliklerine, dinamiklerine ve kadınların ihtiyaçlarına göre düzenlenirse kadınlar için işe yarar bir mekanizma olacaktır. Zaten toplumda süregelen bazı sorunlar tek bir projeyle çözülemeyecek kadar büyüktür ve bu sorunları çözmek için başka yollar aramak gerekmektedir. Mikro kredi geliştirilebilir bir imkândır. Mikro kredi ile ilgili yapılan çalışmalar, bu projenin daha iyi bir duruma getirilmesine katkı sağlayabilir ya da bu konuda başka fikirlerin doğmasına öncülük edebilir.