Kahramanmaraş ve Kayseri illeri uygulama örnekleri analizleri ile Sakarya ili entegre toplum taşıma sistemi için bir model önerisi

Sakarya ili toplum taşıma sistemleri farklı paydaşlar tarafından yürütülmektedir. Özel halk otobüsleri, minibüsler ve belediyeye ait otobüslerle günlük yolculuk talepleri karşılanmaya çalışılmaktadır. İşletilen sistemlerin birbirinden bağımsız olması, yolculuk taleplerine göre sefer sayılarının ve taşıt kapasitelerinin optimize edilmeden hizmete sunulması gibi unsurlar, mevcut kent toplum taşıma sisteminin bir bütün olarak verimsiz işletme ile sonuçlanmasına neden olmaktadır. Verimsiz işletme ise gereksiz maliyet yükü olarak bölgenin gelişimi üzerinde etkiye sahiptir. Bahsedilen verimsizliğin temelinde otobüs, minibüs ve dolmuş hatlarının birbirlerine pararlel olarak çalışarak benzer güzergahlarda birden fazla seçenek ile aynı amaca hizmet etmesi gereken toplum taşıma unsurlarının birbirleri ile rekabet halinde olmasıdır. Bu şekilde yakıt ve personel verimliliği düşmekte kapasitesinin altında çalışan hatlar oluşmaktadır.Bir diğer konu ise minibüs ve dolmuş hatlarının elektronik veriler doğrultusunda planlanmayan, ihtiyacı karşılamaya yönelik plansız oluşan rotaların plansız kullanılan taşıt kapasitelerinin kendi içlerindeki verimsiz çalışma şartlarıdır.Bu durum, kent toplum taşıma sistemine ait farklı unsurların entegre edilmesi ve yeni bir sistemin oluşturulmasını gerektirmektedir. Yeni sistem önerisi için halihazırda bahsedilen değişimin yapıldığı, minibüs sistemlerinin kaldırılarak belediyeye ait halk otobüsleri ve belediye otobüsleri ile toplum taşıma sistemlerinin devamının sağlandığı Kahramanmaraş ve Kayseri illerimiz değerlendirmeye alınmıştır.Bu illerimizde yapılan dönüşüm çalışmaları araştırma kapsamında incelenecek ve bu dönüşümlerin başarılı olup olmadığı tespit edilecek ve elde edilen çıkarımlardan Sakarya ilimiz için bir model oluşturulacaktır. Kahramanmaraş ve Kayseri illerimizin incelenmesi iki yaklaşım etrafında gerçekleşmiştir.Bu yaklaşımlar müşteri odaklı bakış açısı ve sistem sağlayıcısı odaklı bakış açısıdır.Müşteri odaklı bakış açısında sistem kullanıcılarına belirlenen kritrlerleri inceleme adına sorular hazırlanmış ve anket çalışması yapılmıştır.Anket çalışması her iki ilimiz içinde yapılan dönüşüm öncesi ve sonrası memnuniyeti ölçmeyi hedeflemektedir.Katılımcıların cevapları ve yorumları doğrultusunda anket çalışmaları yorumlanmış ve araştırma yapılan illerimiz Kahramanmaraş ve Kayseri'de kullanıcıların sistemin değişmesinden memnun oldukları tespit edilmiştir.Diğer yaklaşım olan sistem sağlayıcı odaklı bakış açısında ise belediyeler ile görüşmeler yapılarak yeni sistemde taşınan yolcu sayıları, yeni maliyetler ile gelir gider dengesi üzerinde araştırma yapılmış ve yeni sistemin ne kadar verimli olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.Bu şekilde hem sistemi kullanan halkımız hemde sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesi ile sorumlu olan belediyelerimizin gerçekleşen dönüşüm sonrası memnuniyetleri, dönüşümün fayda ve zararları tespit edilmek istenmiştir. Gerçekleşen dönüşümden iki ilimizde de halk ve belediyelerimiz yeni sistemin işlemesinden daha memnunken bazı ek faydalarda tespit edilmiştir. Sistemin veriminin artmasının yanında minibüs ve dolmuşların kalkması ile ulaşımda kart kullanımı zorunlu hale gelmiş, böylece tüm yolculuk verileri belediyelerin elinde hizmet kalitesinin ve veriminin arttırılması için doneler olarak kullanılırken dolmuş ve minibüslerde belli olmayan, vergisi olmayan kazanç ortadan kalkmış, tüm ulaşım sistemi vergilendirilebilir ve takip edilebilir hale gelmiştir.Halkımızı doğrudan ilgilendiren faydalardan biri de şoförlerin belediye çalışanı olarak belirli disiplin kriterleri doğrultusunda ve zamanında görev başında olmaları, araçlarda bulunan güvenlik kameraları ile yapılan gözlemlerle kullanıcıların güvenliğinin artmasıdır.Yine kameralar ve ses kayıtları sayesinde şoförlerin disiplin kurallarına uyumu incelenirken diğer yandan kullanıcılar arasında gerçekleşme ihtimali bulunan bir güvenlik sorununda hızlı bir şekilde güvenlik güçlerine ulaşmak mümkün olmaktadır. Bu anlamda Kahramanmaraş ve Kayseri uygulamaları incelenmiş ve yapılan çalışmanın somut faydaları ortaya çıkmış ve Sakarya ilimiz için bir model oluşturulmuştur. Kahramanmaraş ve Kayseri illerinde gerçekleşen faydaların Sakarya ilimizde de gerçekleşmesi hem halkımız hemde belediyemizin faydasına olacağı tespit edilmiştir.