Kalıplama ile üretilen otomotiv yedek parçasının yaşam döngüsü analizi

İklim değişikliği, küresel düzeyde çevresel, ekonomik ve toplumsal etkileriyle ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) gibi uluslararası düzenlemeler, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik somut adımların atılmasını zorunlu kılmakta, sanayi sektörleri üzerinde sürdürülebilirlik odaklı baskıları artırmaktadır. Bu bağlamda, kurumlar ve işletmeler; yasal mevzuatlara uyum sağlamak, müşteri beklentilerini karşılamak, kurumsal itibarlarını güçlendirmek ve rekabet avantajı elde etmek amacıyla karbon ayak izi hesaplamalarına yönelmektedir. Karbon ayak izi, bir ürünün yaşam döngüsü boyunca enerji, malzeme ve lojistik gibi faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının karbondioksit eşdeğeri (CO2e) cinsinden nicel olarak belirlenmesini sağlar. Bu çalışma, otomotiv yan sanayisinde kullanılan OP-20 kodlu progresif kalıbın "beşikten mezara" yaklaşımı ile ürün bazlı karbon ayak izini hesaplayarak çevresel etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD) ISO 14040 ve ISO 14044 standartlarına uygun olarak yürütülmüş; hesaplamalarda SimaPro 9.6.0.1 yazılımı ve Ecoinvent 3.10 veri tabanı kullanılmıştır. IPCC GWP 100 ve CML-IA Baseline metodolojilerine göre yapılan analiz sonucunda OP-20 kalıbının toplam karbon ayak izi 62.184,42 kg CO2e olarak hesaplanmıştır. Ürün reçetesi, üretim girdileri ve proses verileri detaylı şekilde değerlendirilmiş, yüksek çevresel etkiye sahip bileşenler olarak 18/8 sıcak haddelenmiş kromlu çelik ve pik döküm malzemeler ön plana çıkmıştır. Bu bileşenlerin üretiminde kullanılan yüksek enerji miktarı ve kullanılan elektrik türü (yenilenebilir ya da fosil kaynaklı) toplam karbon ayak izini belirleyici faktörler arasında yer almaktadır. Ayrıca atık bertarafı aşamasında sıhhi depolama ve yakma yöntemlerinin farklı çevresel etkileri karşılaştırılmış, bazı kategorilerde yakma senaryosunun daha olumlu sonuçlar verdiği ancak abiyotik kaynak tükenmesi açısından dezavantaj yarattığı gözlemlenmiştir. Çalışmada, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik öneriler sunulmuş; alternatif düşük karbonlu malzeme kullanımı, yenilenebilir enerji entegrasyonu, proses optimizasyonu ve çevreci lojistik stratejileri gibi iyileştirme alanları belirlenmiştir. Sonuçlar, ürün tasarımı, enerji tüketimi ve hammadde seçimlerinin çevresel etkileri doğrudan etkilediğini göstermektedir. Bu analiz, yalnızca akademik literatüre sektörel bir örnek sunmakla kalmayıp, aynı zamanda sanayi kuruluşlarının sürdürülebilir üretim stratejilerine bilimsel dayanak sağlamaktadır. Ayrıca, Avrupa Birliği düzenlemelerine hazırlık, dijital ürün pasaportu süreçlerine uyum ve çevreye duyarlı tedarik zinciri yönetimi gibi alanlarda karar vericilere yol gösterici bilgiler sunmaktadır.