Kamuoyunun spor ve insan hakları konusundaki tutumlarının etkileşimi

Çalışmanın amacı, kamuoyunun spor ve insan hakları tutumlarının etkileşimi üzerinedir. Araştırma kamuoyunda cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, meslek, gelir düzeyi, spor branşı ve aktif spor yapma değişkenlerinin, spor ve insan hakları tutumlarının ilişkisini belirlemektir. Araştırma yöntemi, Elâzığ kamuoyunun demografik özelliklerinin, spora ilgi duyma, sporla yaşama, aktif spor yapma, kişilik hakları, sosyal haklar ve dayanışma hakları üzerine etkisi arasındaki ilişkiyi açıklamaya yönelik olduğu için nicel araştırma yönteminde, betimsel nitelikte ilişkisel tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini; 2024-2025 yılı Elâzığ kamuoyu, gönüllü olarak katılmayı kabul eden, (n=983) bireyler örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak ölçek kullanılmıştır. "Spora Yönelik Tutum Ölçeği (SYTÖ)" ile "Sporda İnsan Hakları Tutum Ölçeği (SİHTÖ)" kullanılmıştır. Çalışma verilerinin analizi SPSS 26 programı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, kamuoyunun spora yönelik tutumları ve insan hakları tutum ölçek puanlarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Cinsiyete göre spora yönelik tutum düzeylerinin erkek bireylerde daha yüksek olduğu, insan hakları tutumlarında ise sosyal haklar düzeyinde kadın bireylerin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Spora yönelik tutumun aktif spor yapma düzeyinde 18-29 yaş grubunun diğer yaş gruplarına göre yüksek olduğu, sosyal haklar ve dayanışma hakları düzeyinde 30-39 yaş grubunun diğer gruplara göre tutumlarının etkileşimi daha yüksektir. Meslek değişkeni için spora ilgi duyma, sporla yaşama, aktif spor yapma, kişilik hakları, sosyal haklar ve dayanışma hakları düzeyinde anlamlı farklılıklar olduğu, grup içi değerlendirmelerde akademik personel hariç tüm gruplarda anlamlı farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Kamuoyunun eğitim değişkeni ile spora yönelik tutumlarının tüm alt boyutlarda farklılaştığı, aktif spor yapma düzeyinin ortalamalarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sporda insan hakları tutumunun sosyal haklar boyutunda lisans düzeyinde ortalamanın yüksek olduğu belirlenmiştir. Aylık gelir düzeyinde kamuoyunun spor ve insan hakları tutumlarının alt boyutlarının tümünde anlamlı farklılıkların olduğu belirlemiştir. Spor branşı değişkeninde kamuoyunun spora yönelik tutumlarında farklılaştığı takım sporu yapan bireylerin ortalamalarının bireysel spor yapan bireylere göre yüksek olduğu, insan hakları tutumlarında herhangi bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin aktif spor yapma durumunda spora ilgi duyma, sporla yaşama, aktif spor yapma, kişilik hakları, sosyal haklar ve dayanışma hakları düzeylerinde farklılıklar olduğu, bu durumun (evet) aktif spor yaptığını belirten bireyler lehine yüksek olduğu ve aktif spor yapma değişkenin spor ve sporda insan hakları tutumlarını etkilediği belirlenmiştir. Ölçek puanlarının yüksek olması, bireylerin spora yönelik tutumları ile insan hakları tutumları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğunu, ilişkisel olarak istatistiki olarak anlamlı bir etki tespit edilmiştir.