Kamusal mekan organizasyonunun toplumsal cinsiyet bağlamında analitik değerlendirilmesi: Trabzon Faroz-Ganita sahil parkı örneği

Dünya genelinde insanların yarısından fazlası kentsel alanlarda günlük hayat pratikleri birbirinden oldukça farklı şekilde yaşamaktadır ki bunun önemli nedenlerinden biri toplumsal cinsiyettir. Biyolojik olarak kadın ve erkek arasındaki fark yerine toplumun kadına ve erkeğe yüklediği roller üzerinden tanımlanan bu kavram, mekan kullanımın biçimlerinde de farklılıkları ve kadınlar için birtakım kısıtlılıkları/zorlukları beraberinde getirmektedir. Kadınlar genellikle boş zamanlarını ev içi sorumluluklarıyla vakit geçirirken, erkekler daha çok dışa dönük ve rekreatif aktivitelerle değerlendirme eğilimindedirler. Bu çalışmada, kamusal mekanın sahip olduğu niteliklerin toplumsal cinsiyet bağlamında kadınların ve erkeklerin kullanım düzeyini nasıl etkilediğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma alanı olarak seçilen, Trabzon Faroz-Sahil Ganita Parkı ve kullanıcılarına yönelik yapılan araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılarak üç aşamalı bir süreç izlenmiştir. İlk aşamada, alanın fiziksel yapısı ve kullanım biçimleri yerinde tespit edildi; ikinci aşamada mekansal veri analizleri, gözlemler ve görüşmeler yapıldı ve üçüncü aşamada ise kamusal mekan nitelikleri ile kadınların ve erkeklerin kullanım biçimlerine ilişkin bulgular birlikte değerlendirildi. Parkı, kadınların erkeklerden farklı kullandığı tespit edildi, bunun nedeni ise güvenlik endişeleri, erişilebilirlik düzeyindeki kısıtlılıklar, konfor koşullarının yetersizliği ve bakım hizmetleri yönündeki eleştirilerden kaynaklandığı bulgulandı. Sonuç olarak, kent planlama ve kentsel tasarım süreçlerinde kadınların ve erkeklerin eşit kullanım düzeyine sahip kamusal mekânlar oluşturmaya yönelik politikalar oluşturulmuştur.