Koca Nişanci of Kanuni: Celalzade Mustafa Çelebi, bureaucracy and kanun in the reign of Suleyman the magnificent (1520-1566)

Bu tez Sultan Süleyman devrinde Osmanlı yönetiminin gelişimini ve bununsiyasÄ« algılayıştaki etkilerini nişancı Celālzāde Mustafa Çelebinin hayatı ve eserleriışığında analiz etmektedir. Osmanlı bürokrasisinin sadece devlet idaresine etkinaraçlar sağlamakla kalmadığını aynı zamanda özgün Osmanlı siyasi algılayışınınoluşumunda da önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Sultan Süleyman devribaşlarında Osmanlı bürokrasisinde görülen genişleme ve bunun kanun ve adaletevurgu yapan yeni siyasi söylemin gelişimindeki etkilerini araştırmaktadır.Bürokratların (kalemiyye) Osmanlı idaresi hakkındaki algılayışlarını ve bu algılayışınbürokrasi mensupları tarafından kaleme alınmış tarih ve politika kitaplarında nasılifade edildiğini göstermektedir.Celālzāde Mustafa 16. yüzyıl sonundaki okumuş kesim tarafından modelolarak kabul edilen bir bürokrat, yazar ve tarihçidir. Osmanlı yönetiminde divankātibi (1517-1525), reisülküttab (1525-1534) ve nişancı (1534-1556, 1566-7) olarakhizmet etmiştir. Özgün Osmanlı siyasi algılayışının oluşumuna ahlak ve tarih üstüneolan kitapları ile ve Osmanlı kanunlarının derlenmesi görevinden de sorumlu olanVdivandaki çalışmaları ile katkıda bulunmuştur. Etkili bir bürokrat olan Celālzāde'ninfikirleri Osmanlı bürokrasisi mensubu kişilerce de paylaşılmaktadır. Onun eserlerininve hayatının ele alınması Osmanlı yönetiminin farklı birimleri arasında yaşayançekişmeyi ve Osmanlı idaresinin meşruiyet kaynağı olarak kanun'a vurgu yapanözgün Osmanlı siyaset literatürünün oluşumunda bürokratların oynadığı rolüaydınlatacaktır.Anahtar Kelimeler: Osmanlı bürokrasisi, divan, Celālzāde Mustafa, 16. yüzyılOsmanlı tarihçiliği, kanun, nişancı.VI