Karaçalılık bozuk ormanında (Amasya) yayılış gösteren bazı yaprak döken taksonlarda azot ve fosfor rezorbsiyonu ile mineral besin değişimin incelenmesi

Bu çalışma Amasya ilindeki Karaçalılık Bozuk Ormanı kuzey ve güney yönünde yayılış gösteren yaprak döken iki çalı Dokuzdon (Lonicera etrusca Santi var. etrusca) ve Karaçalı (Paliurus spina- christi P.Mill.), yaprak döken iki ağaç Mahlep (Cerasus mahaleb (L.) Mill. var mahaleb) ve Titrek Kavak (Populus tremula L. subsp. tremula) olmak üzere dört bitki taksonunda gerçekleşmiştir. Takson yapraklarından alınan örneklerde N ve P'nin yıllık değişim dinamikleri ve yaprak rezorbsiyon değişimi incelenmiştir. Ayrıca toprak faktörlerinin ve yapraktaki lignin konsantrasyonunun yaprak rezorbsiyonuna etkileri araştırılmıştır. Bitki taksonları Grime bitki stratejilerine göre sınıflandırılmıştır. Her bir bitki taksonunda fenolojik gözlemlemelere bağlı olarak yaprak çıkış modelleri belirlenmiş ve fenolojik gelişim fazlarının rezorbsiyon üzerine etkileri saptanmıştır. Çalışılan bütün türler tüm yaprakların hemen hemen aynı zamanda açan yaprak çıkış süresi kısa olan ve flush tipte yaprak çıkış şekline sahiptir. Türlerin SLA değerleri incelendiğinde kuzey yönünde seçilen türlerin SLA değerleri daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Tüm türlerde genç yaprak fazında N içeriğinin yüksek olduğu, yapraklar olgunlaştıktan sonra senesens dönemine kadar N içeriklerinin benzer değerler gösterdiği, senesens döneminde ise içeriklerin düştüğü görülmüştür. Buna karşılık, P içeriklerinin değişiminin daha düzensiz olduğu tespit edilmiştir. P. tremula subsp. tremula hariç kuzey yamaçlarda N içeriği daha yüksek bulunmuş olup P değerinin ağaç türlerinde çalı türlerinden daha yüksek olduğu görülmüştür. Genel olarak güney yönünde bulunan türlerde lignin konsantrasyonunun yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada P. tremula subsp. tremula ve C. mahaleb var. mahaleb türlerinde N/P oranı 14'ten düşük, L. etrusca var. etrusca da N/P oranın parsellerdeki üst sınırı 16'dan küçük bulunmuştur. P. spina-christi türünde ise güney yönünde N/P oranı 16 sınırından büyüktür. Mevcut çalışmada P. tremula subsp. tremula'da ve C. mahaleb var. mahaleb de N konsantrasyonu eksikliği görülmektedir. Grime stratejilerine göre L. etrusca var. etrusca C/CR, P. spina-christi C/CR, P. tremula subsp. tremula CR ve C. mahaleb var. mahaleb C/CR stratejisine sahip olduğu tespit edilmiştir. N ve P rezorbsiyon kullanım verimlilik değerleri ağaç formunda olan türlerde daha yüksek olduğu görülmüştür. N rezorbsiyon kullanım yeterliliği değerleri çalı formundaki türlerde daha yüksek bulunurken, P rezorbsiyon kullanım yeterliliği değerleri ağaç formundaki türlerde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda ağaçlarda güney yönünde, çalılarda ise kuzey yönünde daha yüksek N rezorbsiyon kullanım verimliliği tespit edilmiştir. R rezorbsiyon kullanım verimliliği ise L. etrusca var. etrusca hariç güney yönde daha yüksek bulunmuştur. L. etrusca var. etrusca, P. tremula subsp. tremula ve C. mahaleb var. mahaleb türlerinde kuzey yönünde toprak N miktarı ile N rezorbsiyon kullanım verimliliği arasında negatif ilişki bulunmuştur. L. etrusca var. etrusca ve C. mahaleb var. mahaleb türlerinde ise toprak P değeri ile P rezorbsiyon kullanım verimliliği arasında negatif ilişki bulurken toprak pH değeri ile ağaç türlerinde N ve P rezorbsiyon kullanım yeterliliği arasında negatif ilişki olduğu tespit edilmiştir. P. spina-christi dışında diğer türlerde N rezorbsiyon kullanım verimliliği ile lignin içeriği arasında negatif ilişki bulunmuştur P. spina-christi ve P. tremula subsp. tremula. türlerinde P rezorbsiyon kullanım verimliliği ile lignin içeriği arasında negatif ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak coğrafi yöne bağlı olarak türlerde N ve P içerikleri, rezorbsiyon verimliliği ve yeterliliği değerlerinin değiştiği, yaprak lignin miktarı fenolojik gelişim fazları, toprak değerlerinin rezorbsiyon verimliliği ve yeterliliğini etkilediği tespit edilmiştir.