Karaciğer transplantasyonu sonrası yoğun bakım ünitesinde uygulanan fizyoterapi programının kardiyopulmoner etkileri

Amaç: Araştırmamız karaciğer transplantasyonu sonrası yoğun bakım ünitesinde uygulanan erken dönem fizyoterapinin kardiyopulmoner sistem üzerine etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Yöntem: Çalışmaya karaciğer transplantasyonu uygulanan ortalama yaşı 44.38±10.60 yıl olan 13 olgu (7 kadın, 6 erkek) katılmıştır. Olgulara Dokuz Eylül Üniversitesi Anestezi Yoğun Bakım Ünitesi'nde pulmoner fizyoterapi, aktif eklem hareketleri, yatak içi oturma (1. aşama); yatak kenarı oturma (2. aşama), ayakta durma (3. aşama), yatak dışı oturma (4. aşama) ve yürümeden (5. aşama) oluşan fizyoterapi programı uygulanmıştır. Kalp hızı (KH), sistolik/diastolik/ortalama kan basınçları (SKB/DKB/OKB), periferik oksijen saturasyonu (SpO2), solunum sayısı (SS) tedavi öncesi, her aşama sonrası, tedavi sonu ve beşinci dakika toparlanma döneminde hasta izlem monitöründen kaydedilmiştir. Ağrı şiddeti her basamakta Vizüel Analog Skalası ile değerlendirilmiştir.Bulgular: 1. aşama sonrası KH, SKB, DKB, OKB, SpO2 ve ağrı şiddeti tedavi öncesine göre anlamlı olarak artmıştır (p<0.05). 2. aşama sonrası KH, SKB, OKB ve ağrı şiddeti tedavi öncesine göre anlamlı olarak artarken, 1. aşamaya göre SKB ve SpO2 anlamlı olarak azalmıştır (p<0.05). 3. aşama sonrası KH ve ağrı şiddeti tedavi öncesine göre anlamlı olarak artarken, 2. aşamaya göre sadece KH anlamlı olarak artmıştır (p<0.05). 4. aşama ile tedavi öncesi arasında anlamlı fark bulunmazken, 3. aşamaya göre KH ve ağrıda anlamlı azalma gözlenmiştir (p<0.05). 5. aşama sonrası tedavi öncesine göre KH, DKB ve ağrıda; 4. aşamaya göre ise KH, SS ve ağrıda anlamlı artış bulunmuştur (p<0.05). Tedavi sonu ile 5. aşama arasında anlamlı fark bulunmazken, 5. dakika toparlanma dönemi ölçümlerinde KH, SS ve ağrı anlamlı olarak azalmıştır (p<0.05). Tedavi öncesi, tedaviden hemen sonra ve toaprlanmanın 5. dakikasındaki ölçümler karşılaştırıldığında, KH, OKB ve ağrı tedavi sonunda anlamlı olarak artmış; KH, SS ve ağrı 5 dakika sonra anlamlı olarak azalmıştır (p<0.05). 5. dakika toparlanma değerleri ile tedavi öncesi değerler arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05).Sonuç: Karaciğer transplantasyonu sonrası yoğun bakım fizyoterapisi oluşturduğu kardiyopulmoner yük nedeni ile anlamlı kardiyopulmoner değişikliklere yol açmaktadır. Toparlanmanın 5. dakikasında başlangıç değerlerine dönülmesi ise kardiyopulmoner yükün normal sınırlarda oluşturulduğunu ve fizyolojik açıdan toparlanmanın gerçekleştiğini göstermektedir.Anahtar kelimeler: karaciğer transplantasyonu, fizyoterapi, kardiyopulmoner yanıtlar