Karadeniz´de kirliliği önleme imkânı: Karadeniz çevre rejiminin değerlendirilmesi ve Akdeniz rejimi ile karşılaştırmalı analizi

Bu tez, Karadeniz çevresinin korunmasına yönelik uluslararası işbirliği imkânlarını ve kıyıdaş ülkelerin çevre politikalarını, uluslararası çevre rejimleri çerçevesinde değerlendirmektedir. Yarı kapalı ve ekolojik açıdan izole bir deniz olan Karadeniz, uzun yıllardır yoğun kirlilik baskısıyla karşı karşıyadır. Endüstriyel, tarımsal ve evsel kaynaklı atıklar ile balast suları gibi insan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çevresel bozulma, bölgenin ekosistem sağlığını ve kıyıdaş ülkelerin ekonomik ve sosyal dokusunu ciddi biçimde tehdit etmektedir. Bu çalışmada, söz konusu kirliliğe yol açan temel faktörler açıklanmış; kıyıdaş ülkelerin çevresel önceliklerinin Karadeniz'in korunmasına ne ölçüde yansıdığı, uygulanan çevre politikaları ve uluslararası işbirliği çabalarının kirliliği önleme ve azaltmadaki etkinliği sorgulanmıştır. Ayrıca, bu çabaların yetersiz kalması hâlinde ortaya çıkabilecek çevresel ve siyasi riskler analiz edilmiş; başarılı bir çevre rejiminin oluşturulabilmesi için gerekli yapısal ve kurumsal koşullar ortaya koyulmuştur. Tezin temel araştırma sorusu, Bükreş Sözleşmesi'nin Karadeniz'de kirlilikle mücadelede yeterli bir rejim olup olmadığıdır. Bu bağlamda çalışma, Barselona Sözleşmesi ile karşılaştırıldığında Bükreş Sözleşmesi'nin kıyıdaş ülkeler için daha etkili çevre politikaları ve yönetim uygulamalarının geliştirilmesine nasıl katkı sunabileceği sorusuna da odaklanmaktadır. Bu çerçevede, Karadeniz'e yönelik çevre politikaları, uygulanan uluslararası anlaşmalar ve bu anlaşmaların etkileri; Barselona Sözleşmesi ve Bükreş Sözleşmesi özelinde, karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelenmiştir. Sonuç olarak, mevcut çevresel rejimlerin Karadeniz'de çevresel güvenliği sağlamada yetersiz kaldığı ve bölgenin korunması için daha işlevsel, kapsayıcı ve eşitlikçi işbirliği modellerine ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.