Kardelen (Galanthus elwesii Hook.) bitki ekstraktlarının drosophila melanogaster'de ömür uzunluğu ve antioksidan etkinliğinin belirlenmesi

Alternatif tedavi ya da geleneksel tıpta bitkilerle yapılan iyileştirme yöntemleri oldukça önemli bir yer kapsamaktadır. Bununla birlikte kimyasal ilaçlarla yapılan tedavilerin yan etkileri de gün geçtikçe daha da fazla ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle bitkilerin içerik analizleri ve in vivo şartlarda etkinliklerinin tespiti oldukça önemli bir hale gelmiştir. Bu bitkilerden birisi olan Kardelen (Galanthus elwesii Hook.); ticari etkilerinin yanı sıra toprak üstü ve toprak altı kısımlarının içerdikleri önemli alkoloidler sayesinde birçok terapötik kullanıma sahip güçlü bir bitki türüdür. Bu çalışmada öncelikle; G. elwesii bitkisinin toprak altı ve toprak üstü kısımlarından farklı çözücüler (su, metanol ve etanol) kullanılarak toplam altı farklı bitki ekstresi hazırlanmıştır. Elde ettiğimiz bu ekstraktların olası toksik, antitoksik ve biyokimyasal etkileri in vivo şartlarda Drosophila melanogaster (meyve sineği) model organizması Oregon R yabanıl soyunun 72±4 saatlik larvalarında araştırılmıştır. Ayrı ayrı farklı konsantrasyonlardaki (1 µg/mL; 0,5 µg/mL; 0,25 µg/mL ve 0,125 µl/mL) su, etanol, metanol uygulama grupları ve kontrol grupları oluşturulmuş olup larvalar bu besinlerle akut olarak beslenmiştir. Larvalardan erginleşebilen erkek bireyler ömür uzunluğu için taze besiyerine aktarılmış ve son birey kalana kadar veriler kaydedilmiştir. Ayrıca kardelen bitkisinin D. melanogaster bireylerinde biyokimyasal etkinliklerini belirlemek için Total Antioksidan (TAS), Total Oksidan (TOS) ve Oksidatif Stres İndeksi (OSİ) parametrelerine bakılmıştır. Elde edilen verilerden kontrol grubuna göre; konsantrasyon artışına bağlı olarak ergine dönüşen larva sayısında ve erginleşen bireylerin ömür uzunluğu oranlarında istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler olduğu görülmüştür (p<0,05). Kardelen bitkisinin ömür uzunluğu çalışmaları sonucunda ortalama ömrün en uzun 60±0,59 gün ile toprak altı su ekstraktının 0,25 µg/mL'lik konsantrasyonunda olduğu görülmüştür. Oksidatif stres çalışmalarında değerlendirilen parametreler incelendiğinde; ömür uzunluğu çalışmalarında olduğu gibi özellikle toprak altı su ekstraktı sonuçlarının negatif kontrol grubuna göre anlamlı olduğu (p<0,05), OSİ değerinin 0,061±0,03 ile pozitif kontrol grubu askorbik asite en yakın çıktığı belirlenmiştir. Kardelen bitkisinin farklı çözücü ve kısımlarının etkinliğinin D. melanogaster model organizması üzerinde araştırıldığı ilk ve tek çalışma olan bu tezden elde edilen sonuçlar, bu bitkinin özellikle soğan kısımlarının tıbbi açıdan ne kadar önemli olduğunu tekrar ortaya koymuştur.