Kars şehrinin kültürel coğrafyası (Maddi kültür ögelerine göre)

Kars, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Erzurum-Kars bölümünde yer almaktadır. Doğuda Ermenistan, batıda Erzurum, kuzeyde Ardahan, güneyde ise Iğdır ve Ağrı illeri ile çevrilidir. Coğrafi konumu sebebiyle Anadolu'nun Kafkaslara açılan kapısıdır. Sınır şehri olmasından dolayı birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medeniyetlerin karşılaşma sahası olması kültürel çeşitliliği artırmıştır. Kentin tarihi özellikle Osmanlı-Rus savaşları tarafından şekillenmiştir. Ruslar, kentte hâkim olabilmek için sürekli Osmanlı Devleti ile savaş halinde olmuşlardır. Kars, Ruslar için Doğu Anadolu'ya açılan kapı olarak bilinmektedir. Bu sebeple kent şiddetli saldırılara maruz kalmıştır. Ruslar bu amaçlarına 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı ile ulaşmışlardır. Bu savaş sonucunda kent, yaklaşık olarak kırk yıl boyunca Rus hâkimiyetinde kalmıştır. Bu süre zarfında Ruslar, kenti temel değerlerinden uzaklaştırıp tipik bir Rus kenti haline getirmeye çalışmışlardır. Eğitim, idari, demografi ve mimari gibi birçok alanda Sovyet tarzı uygulamalar hayata geçirilmiştir. Çalışmada, Kars kentinin sahip olduğu kültürel değerler coğrafi bakış açısıyla ele alınıp ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kent üzerine yapılmış birçok çalışma mevcuttur. Ancak bu çalışmalar sadece o bilimin çalışma alanlarıyla sınırlı olup birçok yönden kenti tam tanıtmamaktadır. Çalışmada coğrafyanın multidisipliner bir bilim olması özelliği göz önünde tutularak birçok farklı bilimle etkileşimde bulunmasına bağlı olarak daha kapsamlı bir çalışmanın ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Kent, zengin bir kültürel çeşitliliğe sahiptir. Bu çeşitlilik giyim kuşam, mesken kültürü, yemek kültürü, halk oyunları gibi birçok alana yansımıştır. Son zamanlarda turizmin etkisiyle kente olan ilgi oldukça artmıştır. Özellikle Doğu Ekspresi'nin sosyal medya etkisiyle kullanımının artması kentin de popülaritesini arttırmıştır. Bu sayede kentin maddi ve manevi kültürel öğeleri de tanınmaya başlandı. Araştırma yöntemi olarak Nitel Araştırma yöntemlerinden etnografik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yerinde gözlem ve yapılandırılmamış görüşme formları kullanılmıştır. Araştırma süresinde coğrafyanın temel ilkeleri olan gezi gözlem, nedensellik ve sebep sonuç ilkeleri dikkate alınmıştır. Coğrafyanın laboratuvarı arazidir düşüncesi gereği saha araştırmasına ağırlık verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kültür, Kültürel Coğrafya, Mesken Kültürü, Yemek Kültürü, Kars