DoktoraAçık Erişim

Karışık dilli eserlerin söz varlığı

2021
0 görüntülenme
0 i̇ndirme
Danışman: Doç. Dr. Özlem Demirel Dönmez

Özet (TR)

XI. yüzyıldan itibaren Anadolu'ya yerleşmeye başlayan Oğuzlar, zamanla kendi ağız özelliklerine dayanan bir yazı dili oluşturmuşlardır. Yaygın olarak Eski Anadolu Türkçesi adıyla bilinen bu dönemin özellikle XII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIII. yüzyılın ilk yarısında yazılmış bazı eserleri, Oğuz Türkçesinin dil özelliklerinin yanı sıra Doğu Türkçesine özgü dil özelliklerini de içermektedir. "Karışık dilli" olarak nitelendirilen bu eserlerin ses ve biçim özelliklerinin ayrıntılı olarak incelendiği pek çok çalışma yapılmıştır. Ne var ki karışık dilli eserlerin söz varlığı üzerine yapılmış çalışmaların sayısı oldukça azdır. Bu alandaki eksikliğin giderilmesi adına yapılan bu çalışmada, karışık dilli eserlerden Behcetü'l-Hadâik fi Mev'izati'l-Halâik, Kıssa-i Yûsuf, Ferâiz Kitâbı, Mevlânâ'nın bir kısım Türkçe manzumeleri ile Şeyyâd Hamza'nın bir manzumesi söz varlığı açısından incelenmek üzere seçilmiştir. Öncelikle belirlenen karışık dilli eserler taranarak 4890 madde başı tespit edilmiştir. Eserlerde geçen sözlerin anlamları ve dil bilgisi görevleri metin içerisindeki bağlamdan yola çıkılarak saptanmıştır. Anlamları ve görevleri belirlenen sözler, konularına ve dil bilgisi görevlerine göre alt başlıklara da ayrılarak sınıflandırılmış ve alfabetik olarak sıralanmıştır. Daha sonra incelenen metinlerden örnekler verilerek kullanımlar somutlaştırılmaya çalışılmıştır. Yapılan bu anlam ve dil bilgisi tasnifinin yanında incelenen eserlerde geçen sözlerin tanıklanma sıklıklarını yansıtan istatistik verilere de yer verilmiştir. Buna göre tespit edilen 4890 madde başının tanıklanma sıklığı; Konularına Göre Adlar başlığı altında 35682, Özel Adlar ve Dil Bilgisi Ögeleri başlığı altında 43549, Konularına Göre Fiiller başlığı altında 16938, Yardımcı Fiiller başlığı altında 7147, Kalıplaşmış Sözler ve Saygı İfadeleri başlığı altında 385, Ayetler, Sureler başlığı altında 96, Yabancı Dillere Ait Sözler-İbareler başlığı altında 50'dir. Çalışmada tespit edilen toplam söz varlığı ise 103847'dir. Anahtar Sözcükler: Söz Varlığı, Karışık Dilli Eserler, Karışık Dilli Eserlerin Söz Varlığı, Eski Anadolu Türkçesi, Oğuz Türkçesi

Yazar

Dr. Yahya Kemal Beyitoğlu

Bu Yayına Nasıl Atıf Yapılır

Yahya Kemal Beyitoğlu (Doktora Tezi). Karışık dilli eserlerin söz varlığı, 2021, İnönü University.

Lisans

Tüm Hakları Saklıdır

Bu eser belirtilen lisans koşulları altında paylaşılmaktadır.

İnönü University tezlerinden daha fazlası