Karşılıklı bağımlılık kuramı perspektifinden Ortadoğu'da barışın tesisi

Bu çalışma Joseph S. Nye ve Robert O. Keohane'nin 1980'li yıllara yaklaşıldığında ifade etmiş oldukları "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" kuramından yola çıkarak Ortadoğu'da barışın tesis edilebileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hipotezi 'Ortadoğu ülkeleri karşılıklı bağımlılık kuramı çerçevesinde ekonomik ve siyasi ilişkilerini geliştirerek bölgesel barışı ve istikrarı tesis edebilecekleri' savı üzerine inşa edilmiştir. Bu teorik kuram çerçevesinde "Ortadoğu ülkelerinde barış ve güvenlik bölge ülkelerinin müşterek zemini üzerinde tesis edilebilir mi?" sorusuna yanıt aramaya çalışılacaktır. Çalışma ekonomik, askerî ve siyasal alanla sınırlandırılmıştır. Bu çalışma alanlarının seçilme sebebi, devletlerin dış politikalarında müdahale ve iletişim araçları olarak en çok ekonomik, askerî ve diplomatik araçları kullanmalarıdır. Çalışmada literatür taraması yapılarak, konuyla ilgili, devlet kurumlarının raporları, konuyla ilgili daha önce yazılmış kitaplar, tez ve akademik çalışmalar, gazete ve dergi yazıları incelenmiş, literatür analizi yapılmıştır. Bölgenin ekonomik durumu, uluslararası örgütlerin ve çok uluslu şirketlerin raporları ve yine devlet kurumlarının raporları dikkate alınarak incelenmiş, veriler tablolar haline getirilerek nicel betimsel analizler yapılmıştır. Çalışma elde edilen veriler karmaşık karşılıklı bağımlılık varsayımları çerçevesinde ölçeklendirme yapılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Ortadoğu bölgesinde etkin olan aktörlerin, bölgesel meselelerle ilgili söylemleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda Ortadoğu ülkelerinin kendi aralarında ve dış ülkelerle yaşadıkları çatışmaların nedenleri araştırılarak barış ve güvenlik florasının yolları tartışılmıştır. Bölgenin jeopolitik önemi ve bölge ülkelerinin ekonomik durumları incelenmiştir. Devlet dışı silahlı aktörlerin ve göç hareketlerinin bölge ülkeleri üzerindeki etkilerine bakılmıştır. Filistin sorunu tartışılmış, İsrail'in varlığının bölgenin sanayileşmesine, bölge güvenliğine ve bölge barışına olan yansımaları incelenmiştir. Çalışmada Ortadoğu bölgesinde etkili dış aktörlerin bölgenin barış ve istikrarına etkisi tartışılmıştır. Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular incelenmiş, sonuç olarak Ortadoğu bölgesinde karşılıklı bağımlılık teorisi kapsamında barışın tesis edilmesi için bölge ülkelerinin doğru adımlar attığı ortaya konulmuştur.