Karşılıklı değiştirmenin esasları ve ölçü zinciri hesaplamaları

ÖZETYüksek Lisans TeziKARŞILIKLI DEĞ ŞT RMEN N ESASLARIVE ÖLÇÜ Z NC R HESAPLAMALARIMehmet H. DEREnönü ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüMakine Mühendisliği Anabilim Dalı69 + vii sayfa2005Danışman: Prof. Dr. Heybet ELDAROVToleranslar, ürünlerin geliştirilmesi, karşılıklı değiştirilebilmesi ve maliyetlerindeönemli rol oynar. Makinenin, montaj biriminin ve parçanın fonksiyonel, mekanik,fiziksel ve malzemelerinin kimyasal özelliklerinin, toleranslı boyutlarda üretilmesimakinenin montajını, montaj süresince hiçbir işlem yapmadan sağlar ve onarımıkolaylaştırır. Bu, karşılıklı değiştirme prensibinin temelini oluşturur. Mühendisler,ekonomik olan ve iyi çalışan montajlar oluşturarak yüksek kalitede, karşılıklıdeğiştirilebilir ve pazarlanabilir ürünler elde etmede etkin rol alabilirler.Günümüz rekabetçi pazarında, teknik çizimlerin sadece anlaşılabilir olması yeterlideğildir. Tasarımcı, çizimleri yanlış anlaşılmaya meydan vermeyecek şekildeyapmalıdır.Tolerans analizi, tasarımcıya tasarımın erken aşamalarında tasarım gereksinim-lerindeki değişimin etkilerini nicelik olarak tahmin etme imkanı verir. Tolerans analiziiçin bilgisayar programı kullanımı hesaplamaları kolaylaştırır.Bu tezde karşılıklı değiştirmenin esasları, toleranslar ve ölçü zincirleri için en çokkullanılan tolerans analiz yöntemleri olan maksimum-minimum (en-kötü durum) veihtimal teorisi (istatistiksel) yöntemleri incelenmiştir. Daha sonra, örnek bir montaj içinölçü zinciri hesaplamaları yapılmış ve bu montaj için her iki yöntem kullanılarak birbilgisayar programı yazılmıştır. Sonuçlar istatistiksel yöntemin daha verimli olduğunugöstermiştir.ANAHTAR KEL MELER: Karşılıklı değiştirme, tolerans, tolerans analizi, ölçü zinciri.i