Kastamonu kent merkezinde bulunan tarihi çevrelerin görsel peyzaj kalite değerlendirmesi

Tarihi çevreler, sahip oldukları tarihi, kültürel ve mimari özellikleri ile geçmiş dönemler hakkında detaylar ve ipuçları vermekle birlikte bulundukları kentlere önemli bir değer katmaktadırlar. Kent kimliğini oluşturan eşsiz kültürel değerlere sahip çıkan tarihi çevreler, kentlerin devamlılıklarını sağlamada önemli role sahiptirler. Bu bağlamda, tarihi çevrelerde yapılacak olan görsel peyzaj kalite değerlendirme çalışmaları, gelecekte yapılması planlanan tasarım ve planlama çalışmaları için önemli bir altlık olacaktır. Tez çalışması kapsamında, Kastamonu kent merkezi sit alanı içerisinde bulunan ve şehrin ilk tarihi çevrelerini oluşturan Kastamonu Kalesinin kuzey ve güney rotalarının görsel peyzaj kalitelerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda; oluşturulan rotalar üzerinde belirlenen alanlardan fotoğraflar çekilmiştir. Her rotadan 5 adet olmak üzere toplamda 10 fotoğraf meslek uzmanları tarafından değerlendirme yapılması amacıyla seçilmiştir. Fotoğrafların değerlendirmesi için 6 ana parametre (tarihsellik, uyum, okunabilirlik, mekânsal algı, konfor, kimlik ve aidiyet) ve bunların alt kriterlerini oluşturan 25 alt parametre seçilmiştir. Alanların görsel peyzaj kalite karakterlerini objektif olarak yansıtılması amacıyla 25 kişilik uzman grup tarafından foto-anket değerlendirmesi yapılmıştır. Katılımcıların (+) ve (-) olarak işaretleme yaptığı kriterler gösterge puanı 4 ile çarpılarak toplamda 100 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Her bir (+) işaretleme 4 puan ve her bir (-) işaretleme ise 0 puana eşittir. Foto-anket değerlendirmesi sonucunda tüm puanlar Excel programına işlenerek, aritmetik ortalamaları bulunmuş ve her bir rotanın görsel peyzaj kalite puan değerleri hesaplanarak birbiriyle kıyaslaması yapılmıştır. Çalışma sonucunda, Kastamonu Kalesi kuzey rotası görsel peyzaj kalite değerlendirme puanı 66,88 ve Kastamonu Kalesi güney rotası görsel peyzaj kalite değerlendirme puanı 51,68 bulunmuştur. Tüm parametrelerde kuzey rotanın puan değerleri yüksek çıkmış olup, rotada en çok tarihsellik, mekânsal algı, kimlik ve aidiyet parametreleri öne çıkmaktadır. Güney rotada ise öne çıkan parametreler şunlardır; kimlik ve aidiyet, tarihsellik ve okunabilirlik. Elde edilen veriler ışığında, Kastamonu ili tarihi çevrelerinde yapılan görsel peyzaj kalite çalışması ile birlikte gelecekte yapılması planlanan tasarım ve uygulama çalışmalarına rehberlik oluşturabilecektir.