Katı faz fermantasyonu ile α-amilaz üretimi ve bazı mantar ekstraktlarının antidiyabetik aktivitelerinin α-amilazın inhibisyonu ile araştırılması

Bu çalışmada Bitlis Budaklı Kaplıcalarından alınan çamur örneklerinden izole edilen termotolerant VO3 suşu biyolojik materyal olarak kullanıldı. Morfolojik ve biyokimyasal testler ile 16s rRNA gen dizisi analizi sonucu, izolatın Bacillus cinsine ait olduğu ve Bacillus pumilus ile yakından ilişkili olduğu belirlendi. İzolattan katı faz fermantasyon (KFF) yöntemiyle çeşitli tarımsal atıklar (pamuk sapı, mercimek kabuğu, pirinç kabuğu, mısır koçanı ve darı kabuğu) kullanılarak α-amilaz üretimi amaçlandı. İnkübasyon zamanı, sıcaklık, pH, inokülüm oranı, nem miktarı, karbon ve azot kaynakları gibi farklı parametlerin etkisi araştırıldı. Bacillus pumilus'ten α-amilaz üretimi için KFF'de uygun substratın pirinç kabuğu olduğu belirlendi. Ayrıca optimum inkübasyon zamanının 48 saat, inkübasyon sıcaklığının 45°C ve başlangıç pH'nın 7.0 olduğu belirlendi. Katı faz fermantasyon ortamına karbon kaynağı olarak nişasta eklendiğinde ve azot kaynağı olarak tripton eklendiğinde enzim üretiminin arttığı tespit edildi. Mantar ekstraktlarının antidiyabetik etkisini belirlemek amacıyla Coprinellus micaceus, Morchella tomentosa ve Helvella queleti'den elde edilen hekzan, metanol ve su ektraktları kullanılarak bu çalışmada üretilen amilaz enziminin inhibisyonu test edildi. En yüksek inhibisyon aktivitesi her üç mantarda da metanol ekstrelerinde görüldü. α-Amilaz inhibisyon deneylerinde metanol ekstrelerinden C. micaceus, M. tomentosa ve H. queletii'de sırasıyla %37.35, %33.51 ve %28.43 inhibisyon aktivitesi belirlendi.