Katılımcı Liderlik ve Öğretmen İş Doyumu Arasındaki İlişki

ÖZ: Bu çalışmanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Millî Eğitim ve Kültür Bakanlığı (MEB) Genel Ortaöğretim Dairesi’ne bağlı mesleki teknik okulları dışındaki tüm okullardaki eğitim-öğretim ve diğer uygulamalarla ilgili kararlar alınırken öğretmenlerin, okulmüdürlerinin katılımcı liderlik davranışlarını nasıl algıladıklarını ve buna bağlı olarak öğretmenlerin ifade ettikleri iş doyum düzeylerini (içsel ve dışsal motivasyon) belirlemek ve ikisi arasındaki ilişkiyi bağımsız değişkenlere göre inceleyip ortaya koymaktır. Bu amaçla Lefkoşa bölgesindeki özel ve devlet okullarında görev yapan 500 öğretmene anket dağıtılmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak ‘Kişisel Bilgi Formu’ (Ek 4), ‘Katılımcı Liderlik Ölçeği’(İsmail, Zainuddin ve İbrahim, 2010) (Ek 5) ve ‘Mohrman Cooke Mohrman İş Doyum Ölçeği’ (Mohrman vd., 1977’den uyarlayan Sancar, 2013) (Ek 6) kullanılmıştır. Bu bağlamda, verileri özetlemek, yorumlamak amacıyla betimleyici istatistiki analizlerle ortalama değerler (M) ve standart sapmalar (SD) incelenmiştir. Araştırmadaki katılımcıların, katılımcı liderlik ve iş doyum düzeylerinin bağımsız değişkenlerde (MCMİDÖ) anlamlı bir farklılaşma yaratıp yaratmadığını incelemek için Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Analizi kullanılmıştır. Ayrıca katılımcı liderlik ve iş doyumu arasında doğrusal ilişki olup olmadığını ve varsa ne yönde olduğunu anlamak için Spearman korelasyon analizi yapılmış ve bunun yanında öğretmenlerin, okul müdürlerinin katılımcı liderlik puanlarının iş doyum puanlarını ne derecedeyordadığını tespit etmek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucu olarak öğretmenlerin, katılımcı liderlik algıları ve iş doyumlarında cinsiyet değişkeninde anlamlı bir farklılığa rastlanmamış ancak yaş, gelir, kıdem, unvan, okul türü (devlet-özel okul) değişkenlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Öğretmenlerin katılımcı liderlik algı düzeyleri oldukça pozitif yönde çıkmasına rağmen özellikle genç öğretmenlerin, iş doyumlarına bakıldığı zaman içsel doyumları yüksek çıksa bile dışsal doyumlarının oldukça düşük olduğu sonucu çıkmıştır. Bu bulgular doğrultusunda öğretmenlerin katılımcı liderlik algı düzeyleri ile iş doyum düzeyleri arasında anlamlı ve pozitifyönde bir ilişki saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, Katılımcı Liderlik, Katılımcı Karar Alma, İş Doyumu, İçsel Doyum, Dışsal Doyum.